🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:28:42 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भस्मन् (नपुंसकलिङ्ग)

राख

🔎 आपका लिखा रूप भस्म = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभस्मभस्मनीभस्मानि
द्वितीयाभस्मभस्मनीभस्मानि
तृतीयाभस्मनाभस्मभ्याम्भस्मभिः
चतुर्थीभस्मनेभस्मभ्याम्भस्मभ्यः
पञ्चमीभस्मनःभस्मभ्याम्भस्मभ्यः
षष्ठीभस्मनःभस्मनोःभस्मनाम्
सप्तमीभस्मनिभस्मनोःभस्मसु
सम्बोधनहे भस्मन् / हे भस्महे भस्मनीहे भस्मानि

अर्थ: राख
संस्कृत: भूतिः, रक्षा · पर्याय: भूति, भसित, क्षार, रक्षा

📚 अमरकोश में:
• भूति (३.३.७६) — पर्याय: सम्पत्ति
• राख के नाम (१.१.६९) — पर्याय: भूति, भसित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें