🕉️ 19 November 2026, Thursday · 05:23:40 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भावित (नपुंसकलिङ्ग)

गुणनप्रक्रिया द्वारा प्राप्त गुणनफल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभावितम्भावितेभावितानि
द्वितीयाभावितम्भावितेभावितानि
तृतीयाभावितेनभाविताभ्याम्भावितैः
चतुर्थीभावितायभाविताभ्याम्भावितेभ्यः
पञ्चमीभावितात् / भाविताद्भाविताभ्याम्भावितेभ्यः
षष्ठीभावितस्यभावितयोःभावितानाम्
सप्तमीभावितेभावितयोःभावितेषु
सम्बोधनहे भावितहे भावितेहे भावितानि

अर्थ: गुणनप्रक्रिया द्वारा प्राप्त गुणनफल
संस्कृत: पर्याय: वासित

📚 अमरकोश में:
• प्राप्त (३.१.१०३) — पर्याय: लब्ध, प्राप्त, विन्न, आसादित, भूत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भावित (पुंलिङ्ग)

अभिनिर्दिष्ट, स्थिर किया हुआ, गड़ाया हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभावितःभावितौभाविताः
द्वितीयाभावितम्भावितौभावितान्
तृतीयाभावितेनभाविताभ्याम्भावितैः
चतुर्थीभावितायभाविताभ्याम्भावितेभ्यः
पञ्चमीभावितात् / भाविताद्भाविताभ्याम्भावितेभ्यः
षष्ठीभावितस्यभावितयोःभावितानाम्
सप्तमीभावितेभावितयोःभावितेषु
सम्बोधनहे भावितहे भावितौहे भाविताः

अर्थ: अभिनिर्दिष्ट, स्थिर किया हुआ, गड़ाया हुआ
संस्कृत: पर्याय: वासित

📚 अमरकोश में:
• प्राप्त (३.१.१०३) — पर्याय: लब्ध, प्राप्त, विन्न, आसादित, भूत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें