🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:03:55 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मस्त (नपुंसकलिङ्ग)

सिर, माथा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामस्तम्मस्तेमस्तानि
द्वितीयामस्तम्मस्तेमस्तानि
तृतीयामस्तेनमस्ताभ्याम्मस्तैः
चतुर्थीमस्तायमस्ताभ्याम्मस्तेभ्यः
पञ्चमीमस्तात् / मस्ताद्मस्ताभ्याम्मस्तेभ्यः
षष्ठीमस्तस्यमस्तयोःमस्तानाम्
सप्तमीमस्तेमस्तयोःमस्तेषु
सम्बोधनहे मस्तहे मस्तेहे मस्तानि

अर्थ: सिर, माथा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मस्त (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामस्तःमस्तौमस्ताः
द्वितीयामस्तम्मस्तौमस्तान्
तृतीयामस्तेनमस्ताभ्याम्मस्तैः
चतुर्थीमस्तायमस्ताभ्याम्मस्तेभ्यः
पञ्चमीमस्तात् / मस्ताद्मस्ताभ्याम्मस्तेभ्यः
षष्ठीमस्तस्यमस्तयोःमस्तानाम्
सप्तमीमस्तेमस्तयोःमस्तेषु
सम्बोधनहे मस्तहे मस्तौहे मस्ताः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें