🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:14:58 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

महा (स्त्रीलिङ्ग)

गाय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहामहेमहाः
द्वितीयामहाम्महेमहाः
तृतीयामहयामहाभ्याम्महाभिः
चतुर्थीमहायैमहाभ्याम्महाभ्यः
पञ्चमीमहायाःमहाभ्याम्महाभ्यः
षष्ठीमहायाःमहयोःमहानाम्
सप्तमीमहायाम्महयोःमहासु
सम्बोधनहे महेहे महेहे महाः

अर्थ: गाय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

महा (पुंलिङ्ग)

गाय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहाःमहौमहाः
द्वितीयामहाम्महौमहः
तृतीयामहामहाभ्याम्महाभिः
चतुर्थीमहेमहाभ्याम्महाभ्यः
पञ्चमीमहःमहाभ्याम्महाभ्यः
षष्ठीमहःमहोःमहाम्
सप्तमीमहिमहोःमहासु
सम्बोधनहे महाःहे महौहे महाः

अर्थ: गाय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

महा (नपुंसकलिङ्ग)

गाय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहम्महेमहानि
द्वितीयामहम्महेमहानि
तृतीयामहेनमहाभ्याम्महैः
चतुर्थीमहायमहाभ्याम्महेभ्यः
पञ्चमीमहात् / महाद्महाभ्याम्महेभ्यः
षष्ठीमहस्यमहयोःमहानाम्
सप्तमीमहेमहयोःमहेषु
सम्बोधनहे महहे महेहे महानि

अर्थ: गाय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें