🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:05:25 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वराह (पुंलिङ्ग)

सूअर, बधिया किया गया सूअर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावराहःवराहौवराहाः
द्वितीयावराहम्वराहौवराहान्
तृतीयावराहेणवराहाभ्याम्वराहैः
चतुर्थीवराहायवराहाभ्याम्वराहेभ्यः
पञ्चमीवराहात् / वराहाद्वराहाभ्याम्वराहेभ्यः
षष्ठीवराहस्यवराहयोःवराहाणाम्
सप्तमीवराहेवराहयोःवराहेषु
सम्बोधनहे वराहहे वराहौहे वराहाः

अर्थ: सूअर, बधिया किया गया सूअर
संस्कृत: पर्याय: सूकर, घृष्टि, कोल, पोत्रिन्, किरि

📚 अमरकोश में:
• सूअर के नाम (२.५.३) — पर्याय: सूकर, घृष्टि, कोल, पोत्री, किरि, किटि, दंष्ट्री, घोणी, स्तब्धरोमा, क्रोड

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें