🕉️ 19 November 2026, Thursday · 05:05:10 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वल्लभ (पुंलिङ्ग)

प्यारा, अभिलषित, प्रिय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावल्लभःवल्लभौवल्लभाः
द्वितीयावल्लभम्वल्लभौवल्लभान्
तृतीयावल्लभेनवल्लभाभ्याम्वल्लभैः
चतुर्थीवल्लभायवल्लभाभ्याम्वल्लभेभ्यः
पञ्चमीवल्लभात् / वल्लभाद्वल्लभाभ्याम्वल्लभेभ्यः
षष्ठीवल्लभस्यवल्लभयोःवल्लभानाम्
सप्तमीवल्लभेवल्लभयोःवल्लभेषु
सम्बोधनहे वल्लभहे वल्लभौहे वल्लभाः

अर्थ: प्यारा, अभिलषित, प्रिय
संस्कृत: पर्याय: अभीष्ट, अभीप्सित, हृद्य, दयित, प्रिय

📚 अमरकोश में:
• प्रिय (३.१.५३) — पर्याय: अभीष्ट, अभीप्सित, हृद्य, दयित, प्रिय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वल्लभ (नपुंसकलिङ्ग)

प्यारा, अभिलषित, प्रिय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावल्लभम्वल्लभेवल्लभानि
द्वितीयावल्लभम्वल्लभेवल्लभानि
तृतीयावल्लभेनवल्लभाभ्याम्वल्लभैः
चतुर्थीवल्लभायवल्लभाभ्याम्वल्लभेभ्यः
पञ्चमीवल्लभात् / वल्लभाद्वल्लभाभ्याम्वल्लभेभ्यः
षष्ठीवल्लभस्यवल्लभयोःवल्लभानाम्
सप्तमीवल्लभेवल्लभयोःवल्लभेषु
सम्बोधनहे वल्लभहे वल्लभेहे वल्लभानि

अर्थ: प्यारा, अभिलषित, प्रिय
संस्कृत: पर्याय: अभीष्ट, अभीप्सित, हृद्य, दयित, प्रिय

📚 अमरकोश में:
• प्रिय (३.१.५३) — पर्याय: अभीष्ट, अभीप्सित, हृद्य, दयित, प्रिय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें