🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:28:25 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विदथ (पुंलिङ्ग)

विद्वान् पुरुष, विद्याव्यसनी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविदथःविदथौविदथाः
द्वितीयाविदथम्विदथौविदथान्
तृतीयाविदथेनविदथाभ्याम्विदथैः
चतुर्थीविदथायविदथाभ्याम्विदथेभ्यः
पञ्चमीविदथात् / विदथाद्विदथाभ्याम्विदथेभ्यः
षष्ठीविदथस्यविदथयोःविदथानाम्
सप्तमीविदथेविदथयोःविदथेषु
सम्बोधनहे विदथहे विदथौहे विदथाः

अर्थ: विद्वान् पुरुष, विद्याव्यसनी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विदथ (नपुंसकलिङ्ग)

विद्वान् पुरुष, विद्याव्यसनी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविदथम्विदथेविदथानि
द्वितीयाविदथम्विदथेविदथानि
तृतीयाविदथेनविदथाभ्याम्विदथैः
चतुर्थीविदथायविदथाभ्याम्विदथेभ्यः
पञ्चमीविदथात् / विदथाद्विदथाभ्याम्विदथेभ्यः
षष्ठीविदथस्यविदथयोःविदथानाम्
सप्तमीविदथेविदथयोःविदथेषु
सम्बोधनहे विदथहे विदथेहे विदथानि

अर्थ: विद्वान् पुरुष, विद्याव्यसनी
English: knowledge, wisdom

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें