🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:00:41 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वेदी (स्त्रीलिङ्ग)

यज्ञकार्य के लिए तैयार की हुई भूमि, वेदी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावेदीवेद्यौवेद्यः
द्वितीयावेदीम्वेद्यौवेदीः
तृतीयावेद्यावेदीभ्याम्वेदीभिः
चतुर्थीवेद्यैवेदीभ्याम्वेदीभ्यः
पञ्चमीवेद्याःवेदीभ्याम्वेदीभ्यः
षष्ठीवेद्याःवेद्योःवेदीनाम्
सप्तमीवेद्याम्वेद्योःवेदीषु
सम्बोधनहे वेदिहे वेद्यौहे वेद्यः

अर्थ: यज्ञकार्य के लिए तैयार की हुई भूमि, वेदी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें