🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:09:45 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वेल्ल (पुंलिङ्ग)

हिलना, गतिशील होना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावेल्लःवेल्लौवेल्लाः
द्वितीयावेल्लम्वेल्लौवेल्लान्
तृतीयावेल्लेनवेल्लाभ्याम्वेल्लैः
चतुर्थीवेल्लायवेल्लाभ्याम्वेल्लेभ्यः
पञ्चमीवेल्लात् / वेल्लाद्वेल्लाभ्याम्वेल्लेभ्यः
षष्ठीवेल्लस्यवेल्लयोःवेल्लानाम्
सप्तमीवेल्लेवेल्लयोःवेल्लेषु
सम्बोधनहे वेल्लहे वेल्लौहे वेल्लाः

अर्थ: हिलना, गतिशील होना
संस्कृत: पर्याय: अमोघा, चित्रतण्डुला, तण्डुल, कृमिघ्न, विडङ्ग

📚 अमरकोश में:
• वायविडंग के नाम (२.४.१०६) — पर्याय: अमोघा, चित्रतण्डुला, तण्डुल, कृमिघ्न, विडंग

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वेल्ल (नपुंसकलिङ्ग)

हिलना, गतिशील होना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावेल्लम्वेल्लेवेल्लानि
द्वितीयावेल्लम्वेल्लेवेल्लानि
तृतीयावेल्लेनवेल्लाभ्याम्वेल्लैः
चतुर्थीवेल्लायवेल्लाभ्याम्वेल्लेभ्यः
पञ्चमीवेल्लात् / वेल्लाद्वेल्लाभ्याम्वेल्लेभ्यः
षष्ठीवेल्लस्यवेल्लयोःवेल्लानाम्
सप्तमीवेल्लेवेल्लयोःवेल्लेषु
सम्बोधनहे वेल्लहे वेल्लेहे वेल्लानि

अर्थ: हिलना, गतिशील होना
संस्कृत: पर्याय: अमोघा, चित्रतण्डुला, तण्डुल, कृमिघ्न, विडङ्ग
English: going, moving, shaking, W.

📚 अमरकोश में:
• वायविडंग के नाम (२.४.१०६) — पर्याय: अमोघा, चित्रतण्डुला, तण्डुल, कृमिघ्न, विडंग

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें