🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:56:07 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वैद्य (पुंलिङ्ग)

वेद सम्बन्धी, आध्यात्मिक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावैद्यःवैद्यौवैद्याः
द्वितीयावैद्यम्वैद्यौवैद्यान्
तृतीयावैद्येनवैद्याभ्याम्वैद्यैः
चतुर्थीवैद्यायवैद्याभ्याम्वैद्येभ्यः
पञ्चमीवैद्यात् / वैद्याद्वैद्याभ्याम्वैद्येभ्यः
षष्ठीवैद्यस्यवैद्ययोःवैद्यानाम्
सप्तमीवैद्येवैद्ययोःवैद्येषु
सम्बोधनहे वैद्यहे वैद्यौहे वैद्याः

अर्थ: वेद सम्बन्धी, आध्यात्मिक
संस्कृत: पर्याय: रोगहारिन्, अगदङ्कार, भिषज्, चिकित्सक

📚 अमरकोश में:
• ) चिकित्सक (२.६.५७) — पर्याय: रोगहारी, अगदंकार, भिषक्, चिकित्सक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वैद्य (नपुंसकलिङ्ग)

वेद सम्बन्धी, आध्यात्मिक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावैद्यम्वैद्येवैद्यानि
द्वितीयावैद्यम्वैद्येवैद्यानि
तृतीयावैद्येनवैद्याभ्याम्वैद्यैः
चतुर्थीवैद्यायवैद्याभ्याम्वैद्येभ्यः
पञ्चमीवैद्यात् / वैद्याद्वैद्याभ्याम्वैद्येभ्यः
षष्ठीवैद्यस्यवैद्ययोःवैद्यानाम्
सप्तमीवैद्येवैद्ययोःवैद्येषु
सम्बोधनहे वैद्यहे वैद्येहे वैद्यानि

अर्थ: वेद सम्बन्धी, आध्यात्मिक
संस्कृत: पर्याय: रोगहारिन्, अगदङ्कार, भिषज्, चिकित्सक

📚 अमरकोश में:
• ) चिकित्सक (२.६.५७) — पर्याय: रोगहारी, अगदंकार, भिषक्, चिकित्सक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें