🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:05:04 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

व्यय (पुंलिङ्ग)

परिवर्तनीय, परिणामशील, विकारवान्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्ययःव्ययौव्ययाः
द्वितीयाव्ययम्व्ययौव्ययान्
तृतीयाव्ययेनव्ययाभ्याम्व्ययैः
चतुर्थीव्ययायव्ययाभ्याम्व्ययेभ्यः
पञ्चमीव्ययात् / व्ययाद्व्ययाभ्याम्व्ययेभ्यः
षष्ठीव्ययस्यव्यययोःव्ययानाम्
सप्तमीव्ययेव्यययोःव्ययेषु
सम्बोधनहे व्ययहे व्ययौहे व्ययाः

अर्थ: परिवर्तनीय, परिणामशील, विकारवान्

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

व्यय (नपुंसकलिङ्ग)

परिवर्तनीय, परिणामशील, विकारवान्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाव्ययम्व्ययेव्ययानि
द्वितीयाव्ययम्व्ययेव्ययानि
तृतीयाव्ययेनव्ययाभ्याम्व्ययैः
चतुर्थीव्ययायव्ययाभ्याम्व्ययेभ्यः
पञ्चमीव्ययात् / व्ययाद्व्ययाभ्याम्व्ययेभ्यः
षष्ठीव्ययस्यव्यययोःव्ययानाम्
सप्तमीव्ययेव्यययोःव्ययेषु
सम्बोधनहे व्ययहे व्ययेहे व्ययानि

अर्थ: परिवर्तनीय, परिणामशील, विकारवान्

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें