🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:39:19 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शश (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशशःशशौशशाः
द्वितीयाशशम्शशौशशान्
तृतीयाशशेनशशाभ्याम्शशैः
चतुर्थीशशायशशाभ्याम्शशेभ्यः
पञ्चमीशशात् / शशाद्शशाभ्याम्शशेभ्यः
षष्ठीशशस्यशशयोःशशानाम्
सप्तमीशशेशशयोःशशेषु
सम्बोधनहे शशहे शशौहे शशाः

अर्थ: —
English: a hare, rabbit, or antelope (the markings on the moon are supposed to resemble a hare or rabbit), RV. &c. &c.

📚 अमरकोश में:
• गन्धर्व, शरभ, राम, सृमर, गवय (नीलगाय), शश (खरगोश) आदि (२.५.१२) — पर्याय: गन्धर्व, शरभ, राम, सृमर, गवय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शश (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशशम्शशेशशानि
द्वितीयाशशम्शशेशशानि
तृतीयाशशेनशशाभ्याम्शशैः
चतुर्थीशशायशशाभ्याम्शशेभ्यः
पञ्चमीशशात् / शशाद्शशाभ्याम्शशेभ्यः
षष्ठीशशस्यशशयोःशशानाम्
सप्तमीशशेशशयोःशशेषु
सम्बोधनहे शशहे शशेहे शशानि
📚 अमरकोश में:
• गन्धर्व, शरभ, राम, सृमर, गवय (नीलगाय), शश (खरगोश) आदि (२.५.१२) — पर्याय: गन्धर्व, शरभ, राम, सृमर, गवय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें