🕉️ 19 November 2026, Thursday · 07:40:02 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शालीन (पुंलिङ्ग)

विनीत, लज्जाशील, शर्मीला, लज्जालु

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशालीनःशालीनौशालीनाः
द्वितीयाशालीनम्शालीनौशालीनान्
तृतीयाशालीनेनशालीनाभ्याम्शालीनैः
चतुर्थीशालीनायशालीनाभ्याम्शालीनेभ्यः
पञ्चमीशालीनात् / शालीनाद्शालीनाभ्याम्शालीनेभ्यः
षष्ठीशालीनस्यशालीनयोःशालीनानाम्
सप्तमीशालीनेशालीनयोःशालीनेषु
सम्बोधनहे शालीनहे शालीनौहे शालीनाः

अर्थ: विनीत, लज्जाशील, शर्मीला, लज्जालु
संस्कृत: पर्याय: अधृष्ट

📚 अमरकोश में:
• संकोची (३.१.२६) — पर्याय: अधृष्ट

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शालीन (नपुंसकलिङ्ग)

विनीत, लज्जाशील, शर्मीला, लज्जालु

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशालीनम्शालीनेशालीनानि
द्वितीयाशालीनम्शालीनेशालीनानि
तृतीयाशालीनेनशालीनाभ्याम्शालीनैः
चतुर्थीशालीनायशालीनाभ्याम्शालीनेभ्यः
पञ्चमीशालीनात् / शालीनाद्शालीनाभ्याम्शालीनेभ्यः
षष्ठीशालीनस्यशालीनयोःशालीनानाम्
सप्तमीशालीनेशालीनयोःशालीनेषु
सम्बोधनहे शालीनहे शालीनेहे शालीनानि

अर्थ: विनीत, लज्जाशील, शर्मीला, लज्जालु
संस्कृत: पर्याय: अधृष्ट

📚 अमरकोश में:
• संकोची (३.१.२६) — पर्याय: अधृष्ट

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें