🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:27:26 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

श्लथ (पुंलिङ्ग)

बिना बँधा, बिना जकड़ा

🔎 आपका लिखा रूप श्लथाय = चतुर्थी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्लथःश्लथौश्लथाः
द्वितीयाश्लथम्श्लथौश्लथान्
तृतीयाश्लथेनश्लथाभ्याम्श्लथैः
चतुर्थीश्लथायश्लथाभ्याम्श्लथेभ्यः
पञ्चमीश्लथात् / श्लथाद्श्लथाभ्याम्श्लथेभ्यः
षष्ठीश्लथस्यश्लथयोःश्लथानाम्
सप्तमीश्लथेश्लथयोःश्लथेषु
सम्बोधनहे श्लथहे श्लथौहे श्लथाः

अर्थ: बिना बँधा, बिना जकड़ा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

श्लथ (नपुंसकलिङ्ग)

बिना बँधा, बिना जकड़ा

🔎 आपका लिखा रूप श्लथाय = चतुर्थी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाश्लथम्श्लथेश्लथानि
द्वितीयाश्लथम्श्लथेश्लथानि
तृतीयाश्लथेनश्लथाभ्याम्श्लथैः
चतुर्थीश्लथायश्लथाभ्याम्श्लथेभ्यः
पञ्चमीश्लथात् / श्लथाद्श्लथाभ्याम्श्लथेभ्यः
षष्ठीश्लथस्यश्लथयोःश्लथानाम्
सप्तमीश्लथेश्लथयोःश्लथेषु
सम्बोधनहे श्लथहे श्लथेहे श्लथानि

अर्थ: बिना बँधा, बिना जकड़ा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें