🕉️ 19 November 2026, Thursday · 10:34:05 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सनि (पुंलिङ्ग)

पू्जा, सेवा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासनिःसनीसनयः
द्वितीयासनिम्सनीसनीन्
तृतीयासनिनासनिभ्याम्सनिभिः
चतुर्थीसनयेसनिभ्याम्सनिभ्यः
पञ्चमीसनेःसनिभ्याम्सनिभ्यः
षष्ठीसनेःसन्योःसनीनाम्
सप्तमीसनौसन्योःसनिषु
सम्बोधनहे सनेहे सनीहे सनयः

अर्थ: पू्जा, सेवा
संस्कृत: पर्याय: अध्येषणा

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सनि (स्त्रीलिङ्ग)

पू्जा, सेवा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासनिःसनीसनयः
द्वितीयासनिम्सनीसनीः
तृतीयासन्यासनिभ्याम्सनिभिः
चतुर्थीसनये / सन्यैसनिभ्याम्सनिभ्यः
पञ्चमीसनेः / सन्याःसनिभ्याम्सनिभ्यः
षष्ठीसनेः / सन्याःसन्योःसनीनाम्
सप्तमीसनौ / सन्याम्सन्योःसनिषु
सम्बोधनहे सनेहे सनीहे सनयः

अर्थ: पू्जा, सेवा
संस्कृत: पर्याय: अध्येषणा

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें