🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:09:48 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

समन्तता (स्त्रीलिङ्ग)

हर दिशा में मौजूद, विश्वव्यापी

🔎 आपका लिखा रूप समन्ततः = पञ्चमी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासमन्ततासमन्ततेसमन्तताः
द्वितीयासमन्तताम्समन्ततेसमन्तताः
तृतीयासमन्ततयासमन्तताभ्याम्समन्तताभिः
चतुर्थीसमन्ततायैसमन्तताभ्याम्समन्तताभ्यः
पञ्चमीसमन्ततायाःसमन्तताभ्याम्समन्तताभ्यः
षष्ठीसमन्ततायाःसमन्ततयोःसमन्ततानाम्
सप्तमीसमन्ततायाम्समन्ततयोःसमन्ततासु
सम्बोधनहे समन्ततेहे समन्ततेहे समन्तताः

अर्थ: हर दिशा में मौजूद, विश्वव्यापी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अन्तत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप समन्ततः = पञ्चमी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअन्तत् / अन्तद्अन्ततीअन्तन्ति
द्वितीयाअन्तत् / अन्तद्अन्ततीअन्तन्ति
तृतीयाअन्तताअन्तद्भ्याम्अन्तद्भिः
चतुर्थीअन्ततेअन्तद्भ्याम्अन्तद्भ्यः
पञ्चमीअन्ततःअन्तद्भ्याम्अन्तद्भ्यः
षष्ठीअन्ततःअन्ततोःअन्तताम्
सप्तमीअन्ततिअन्ततोःअन्तत्सु
सम्बोधनहे अन्तत् / हे अन्तद्हे अन्ततीहे अन्तन्ति

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬