🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:14:57 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

समस्या (स्त्रीलिङ्ग)

पूर्ण करने के लिए दिया जाने वाला छंद का चरण, कविता का वह भाग जो पूर्ति के लिए प्रस्तुत किया जाय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासमस्यासमस्येसमस्याः
द्वितीयासमस्याम्समस्येसमस्याः
तृतीयासमस्ययासमस्याभ्याम्समस्याभिः
चतुर्थीसमस्यायैसमस्याभ्याम्समस्याभ्यः
पञ्चमीसमस्यायाःसमस्याभ्याम्समस्याभ्यः
षष्ठीसमस्यायाःसमस्ययोःसमस्यानाम्
सप्तमीसमस्यायाम्समस्ययोःसमस्यासु
सम्बोधनहे समस्येहे समस्येहे समस्याः

अर्थ: पूर्ण करने के लिए दिया जाने वाला छंद का चरण, कविता का वह भाग जो पूर्ति के लिए प्रस्तुत किया जाय
संस्कृत: पर्याय: समासार्था

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें