🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:00:15 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सार्थ (पुंलिङ्ग)

अर्थयुक्त, सार्थक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासार्थःसार्थौसार्थाः
द्वितीयासार्थम्सार्थौसार्थान्
तृतीयासार्थेनसार्थाभ्याम्सार्थैः
चतुर्थीसार्थायसार्थाभ्याम्सार्थेभ्यः
पञ्चमीसार्थात् / सार्थाद्सार्थाभ्याम्सार्थेभ्यः
षष्ठीसार्थस्यसार्थयोःसार्थानाम्
सप्तमीसार्थेसार्थयोःसार्थेषु
सम्बोधनहे सार्थहे सार्थौहे सार्थाः

अर्थ: अर्थयुक्त, सार्थक
संस्कृत: पर्याय: सङ्घ

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सार्थ (नपुंसकलिङ्ग)

अर्थयुक्त, सार्थक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासार्थम्सार्थेसार्थानि
द्वितीयासार्थम्सार्थेसार्थानि
तृतीयासार्थेनसार्थाभ्याम्सार्थैः
चतुर्थीसार्थायसार्थाभ्याम्सार्थेभ्यः
पञ्चमीसार्थात् / सार्थाद्सार्थाभ्याम्सार्थेभ्यः
षष्ठीसार्थस्यसार्थयोःसार्थानाम्
सप्तमीसार्थेसार्थयोःसार्थेषु
सम्बोधनहे सार्थहे सार्थेहे सार्थानि

अर्थ: अर्थयुक्त, सार्थक
संस्कृत: पर्याय: सङ्घ

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें