🕉️ 23 November 2026, Monday · 05:14:09 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सिध्मन् (नपुंसकलिङ्ग)

छाला, ददोरा, खुजली

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासिध्मसिध्मनीसिध्मानि
द्वितीयासिध्मसिध्मनीसिध्मानि
तृतीयासिध्मनासिध्मभ्याम्सिध्मभिः
चतुर्थीसिध्मनेसिध्मभ्याम्सिध्मभ्यः
पञ्चमीसिध्मनःसिध्मभ्याम्सिध्मभ्यः
षष्ठीसिध्मनःसिध्मनोःसिध्मनाम्
सप्तमीसिध्मनिसिध्मनोःसिध्मसु
सम्बोधनहे सिध्मन् / हे सिध्महे सिध्मनीहे सिध्मानि

अर्थ: छाला, ददोरा, खुजली

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सिध्मन् (पुंलिङ्ग)

छाला, ददोरा, खुजली

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासिध्मासिध्मानौसिध्मानः
द्वितीयासिध्मानम्सिध्मानौसिध्मनः
तृतीयासिध्मनासिध्मभ्याम्सिध्मभिः
चतुर्थीसिध्मनेसिध्मभ्याम्सिध्मभ्यः
पञ्चमीसिध्मनःसिध्मभ्याम्सिध्मभ्यः
षष्ठीसिध्मनःसिध्मनोःसिध्मनाम्
सप्तमीसिध्मनिसिध्मनोःसिध्मसु
सम्बोधनहे सिध्मन्हे सिध्मानौहे सिध्मानः

अर्थ: छाला, ददोरा, खुजली
English: n. one of the 1 8 varieties of leprosy (= क्षुद्र-कुष्ठ), Suśr.; MBh. &c.

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬