🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:48:53 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सुरभिन् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासुरभीसुरभिनौसुरभिनः
द्वितीयासुरभिनम्सुरभिनौसुरभिनः
तृतीयासुरभिनासुरभिभ्याम्सुरभिभिः
चतुर्थीसुरभिनेसुरभिभ्याम्सुरभिभ्यः
पञ्चमीसुरभिनःसुरभिभ्याम्सुरभिभ्यः
षष्ठीसुरभिनःसुरभिनोःसुरभिनाम्
सप्तमीसुरभिनिसुरभिनोःसुरभिषु
सम्बोधनहे सुरभिन्हे सुरभिनौहे सुरभिनः

अर्थ: —
English: perfumed, scented, fragrant (compar. °भि॑न्-तर), RV.; Kauś.

📚 अमरकोश में:
• प्रिय सुगन्ध के नाम (१.५.१२) — पर्याय: घ्राणतर्पण, इष्टगन्ध, सुगन्धि
• वसन्त के नाम (१.४.२०) — पर्याय: पुष्पसमय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सुरभिन् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासुरभिसुरभिनीसुरभीणि
द्वितीयासुरभिसुरभिनीसुरभीणि
तृतीयासुरभिनासुरभिभ्याम्सुरभिभिः
चतुर्थीसुरभिनेसुरभिभ्याम्सुरभिभ्यः
पञ्चमीसुरभिनःसुरभिभ्याम्सुरभिभ्यः
षष्ठीसुरभिनःसुरभिनोःसुरभिनाम्
सप्तमीसुरभिनिसुरभिनोःसुरभिषु
सम्बोधनहे सुरभिन् / हे सुरभिहे सुरभिनीहे सुरभीणि

अर्थ: —
English: perfumed, scented, fragrant (compar. °भि॑न्-तर), RV.; Kauś.

📚 अमरकोश में:
• प्रिय सुगन्ध के नाम (१.५.१२) — पर्याय: घ्राणतर्पण, इष्टगन्ध, सुगन्धि
• वसन्त के नाम (१.४.२०) — पर्याय: पुष्पसमय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें