🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:13:27 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्थल (नपुंसकलिङ्ग)

कठोर या शुष्क भूमि, सूखी जमीन, दृढ़ भू

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्थलम्स्थलेस्थलानि
द्वितीयास्थलम्स्थलेस्थलानि
तृतीयास्थलेनस्थलाभ्याम्स्थलैः
चतुर्थीस्थलायस्थलाभ्याम्स्थलेभ्यः
पञ्चमीस्थलात् / स्थलाद्स्थलाभ्याम्स्थलेभ्यः
षष्ठीस्थलस्यस्थलयोःस्थलानाम्
सप्तमीस्थलेस्थलयोःस्थलेषु
सम्बोधनहे स्थलहे स्थलेहे स्थलानि

अर्थ: कठोर या शुष्क भूमि, सूखी जमीन, दृढ़ भू
संस्कृत: पर्याय: स्थली

📚 अमरकोश में:
• प्राकृतिक भू-भाग (२.१.६) — पर्याय: स्थली

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्थल (पुंलिङ्ग)

कठोर या शुष्क भूमि, सूखी जमीन, दृढ़ भू

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्थलःस्थलौस्थलाः
द्वितीयास्थलम्स्थलौस्थलान्
तृतीयास्थलेनस्थलाभ्याम्स्थलैः
चतुर्थीस्थलायस्थलाभ्याम्स्थलेभ्यः
पञ्चमीस्थलात् / स्थलाद्स्थलाभ्याम्स्थलेभ्यः
षष्ठीस्थलस्यस्थलयोःस्थलानाम्
सप्तमीस्थलेस्थलयोःस्थलेषु
सम्बोधनहे स्थलहे स्थलौहे स्थलाः

अर्थ: कठोर या शुष्क भूमि, सूखी जमीन, दृढ़ भू
संस्कृत: पर्याय: स्थली
English: a chapter, section (of a book), Cat.

📚 अमरकोश में:
• प्राकृतिक भू-भाग (२.१.६) — पर्याय: स्थली

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें