॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: टेढ़ा चलना
संस्कृत: कुटिलायां गतौ
अंग्रेज़ी: to move tortuously, to limp
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अकतात् / अकताद् / अकतु | अकताम् | अकन्तु |
| मध्यम | अक / अकतात् / अकताद् | अकतम् | अकत |
| उत्तम | अकानि | अकाव | अकाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अकति · लिट्: आक · लुट्: अकिता · लृट्: अकिष्यति · लोट्: अकतात् · लङ्: आकत् · विधिलिङ्: अकेत् · आशीर्लिङ्: अक्यात् · लुङ्: आकीत् · लृङ्: आकिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अकन · ण्वुल्: आककः · तृच्: अकिता · ण्यत्: आक्यः · तव्य: अकितव्यः · अनीयर्: अकनीयः · क्त: अकितः · क्तवतु: अकितवान् · शतृ: अकन् · स्य-शतृ: अकिष्यन् · क्त्वा: अकित्वा · ल्यप्: प्राक्य · तुमुन्: अकितुम् · णमुल्: आकम् · घञ्: आकः · क्तिन्: अक्ति · क्वसु: आकिवान्
अर्थ: सेवा करना, चाकरी करना, आपद्ग्रस्त होना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: सम्भक्तौ · पर्याय: शाश्वत, ध्रुव, नित्य, सदातन, सनातन
अंग्रेज़ी: to serve, to help, to be slave, to have problem
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | सना | सने | सनाः |
| द्वितीया | सनाम् | सने | सनाः |
| तृतीया | सनया | सनाभ्याम् | सनाभिः |
| चतुर्थी | सनायै | सनाभ्याम् | सनाभ्यः |
| पञ्चमी | सनायाः | सनाभ्याम् | सनाभ्यः |
| षष्ठी | सनायाः | सनयोः | सनानाम् |
| सप्तमी | सनायाम् | सनयोः | सनासु |
| सम्बोधन | हे सने | हे सने | हे सनाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | सनति | सनतः | सनन्ति |
| मध्यम | सनसि | सनथः | सनथ |
| उत्तम | सनामि | सनावः | सनामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: सनति · लिट्: ससान · लुट्: सनिता · लृट्: सनिष्यति · लोट्: सनतात् · लङ्: असनत् · विधिलिङ्: सनेत् · आशीर्लिङ्: सन्यात् · लुङ्: असनीत् · लृङ्: असनिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: सनन · ण्वुल्: सानकः · तृच्: सनिता · ण्यत्: सान्यः · तव्य: सनितव्यः · अनीयर्: सननीयः · क्त: सनितः · क्तवतु: सनितवान् · शतृ: सनन् · स्य-शतृ: सनिष्यन् · क्त्वा: सनित्वा · ल्यप्: प्रसाय · तुमुन्: सनितुम् · णमुल्: सानम् · घञ्: सानः · क्तिन्: साति · क्वसु: सेनिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अक | अक् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अक (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन | अक (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: अक् + अच् |
| उसना | सना (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: उत् + सन् + अच् 📚 अन्य सम्भावना: सना (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: उत् + सन् + अच् | सना (स्त्री.) — सम्बोधन, बहुवचन · कृदन्त: उत् + सन् + अच् |
अक 📚 ➤ टेढ़ा चलना
संस्कृत: कुटिलायां गतौ
उसना 📚 ➤ सेवा करना, चाकरी करना, आपद्ग्रस्त होना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: सम्भक्तौ · पर्याय: शाश्वत, ध्रुव, नित्य, सदातन, सनातन
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अक् 📚 | cl. 1. P. अकति, to move tortuously (like a snake), L.; Cf. √ अग् and √… | 🔵🟣 |
| सना 📚 | हमेशा । सर्वदा । नित्य | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| सना |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| अकोसना | अक + उसना | गुण | आद्गुणः (६.१.८७) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड