॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: प्रसन्न, खुश, तृप्त
संस्कृत: क्रीडायाम्
अंग्रेज़ी: to enjoy, to rejoice, to play
व्युत्पत्ति: रम् +क्त (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | रता | रते | रताः |
| द्वितीया | रताम् | रते | रताः |
| तृतीया | रतया | रताभ्याम् | रताभिः |
| चतुर्थी | रतायै | रताभ्याम् | रताभ्यः |
| पञ्चमी | रतायाः | रताभ्याम् | रताभ्यः |
| षष्ठी | रतायाः | रतयोः | रतानाम् |
| सप्तमी | रतायाम् | रतयोः | रतासु |
| सम्बोधन | हे रते | हे रते | हे रताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | रमते | रमेते | रमन्ते |
| मध्यम | रमसे | रमेथे | रमध्वे |
| उत्तम | रमे | रमावहे | रमामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): रमते · लिट् (आत्मने.): रेमे · लुट् (आत्मने.): रन्ता · लृट् (आत्मने.): रंस्यते · लोट् (आत्मने.): रमताम् · लङ् (आत्मने.): अरमत · विधिलिङ् (आत्मने.): रमेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): रंसीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अरंस्त · लृङ् (आत्मने.): अरंस्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: रमण · ण्वुल्: रामकः · तृच्: रन्ता · यत्: रम्यः · तव्य: रन्तव्यः · अनीयर्: रमणीयः · क्त: रतः · क्तवतु: रतवान् · शानच्: रममाणः · क्त्वा: रत्वा · ल्यप्: प्ररत्य · तुमुन्: रन्तुम् · णमुल्: रामम् · घञ्: रामः · क्तिन्: रति · क्वसु: रेमिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अण-रता | समास: अण + रता तत्पुरुष/कर्मधारय/बहुव्रीहि — प्रकार अर्थ पर निर्भर अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: रता (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: रम् + क्त 📚 अन्य सम्भावना: रता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: रम् + क्त | रता (स्त्री.) — सम्बोधन, बहुवचन · कृदन्त: रम् + क्त |
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अण 📚 | शब्दे भ्वादि० पर० अक० सेट् । अणति । आणीत् | 🟢🟤 |
| रता 📚 | † संज्ञा स्त्री॰ भुकड़ी, जो अनेक वस्तुओं पर प्रायः बरसात के दिनों में … | 🟠🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड