॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: "आलस्य रहित, चुस्त, परिश्रमी"
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अनलसः | अनलसौ | अनलसाः |
| द्वितीया | अनलसम् | अनलसौ | अनलसान् |
| तृतीया | अनलसेन | अनलसाभ्याम् | अनलसैः |
| चतुर्थी | अनलसाय | अनलसाभ्याम् | अनलसेभ्यः |
| पञ्चमी | अनलसात् / अनलसाद् | अनलसाभ्याम् | अनलसेभ्यः |
| षष्ठी | अनलसस्य | अनलसयोः | अनलसानाम् |
| सप्तमी | अनलसे | अनलसयोः | अनलसेषु |
| सम्बोधन | हे अनलस | हे अनलसौ | हे अनलसाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अनलसम् | अनलस (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अनलस (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | अनलस (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
अनलसम् 📚 ➤ "आलस्य रहित, चुस्त, परिश्रमी"
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अनलस 📚 | आलस्यरहित । बिना आलस्य का । फुर्तिला । चैतन्य | 🟠🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड