॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: बांधना, पाना, हासिल करना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: बन्धने
अंग्रेज़ी: to bind
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अन्दति | अन्दतः | अन्दन्ति |
| मध्यम | अन्दसि | अन्दथः | अन्दथ |
| उत्तम | अन्दामि | अन्दावः | अन्दामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अन्दति · लिट्: आनन्द · लुट्: अन्दिता · लृट्: अन्दिष्यति · लोट्: अन्दतात् · लङ्: आन्दत् · विधिलिङ्: अन्देत् · आशीर्लिङ्: अन्द्यात् · लुङ्: आन्दीत् · लृङ्: आन्दिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अन्दन · ण्वुल्: अन्दकः · तृच्: अन्दिता · ण्यत्: अन्द्यः · तव्य: अन्दितव्यः · अनीयर्: अन्दनीयः · क्त: अन्दितः · क्तवतु: अन्दितवान् · शतृ: अन्दन् · स्य-शतृ: अन्दिष्यन् · क्त्वा: अन्दित्वा · ल्यप्: प्रान्द्य · तुमुन्: अन्दितुम् · णमुल्: अन्दम् · घञ्: अन्दः · क्तिन्: अन्ति · क्वसु: आनन्दिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अन्दम् | अव्यय — अन्द् + णमुल् (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय) 📚 अन्य सम्भावना: अन्द (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: अन्द् + घञ् | अन्द (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: अन्द् + अच् |
अन्दम् 📚 ➤ बांधना, पाना, हासिल करना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: बन्धने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अन्द् 📚 | cl. 1. P. अन्दति, to bind, L | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड