॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: म्लान होना, ग्लानियुक्त होना, जम्हाई लेना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: हर्षक्षये
अंग्रेज़ी: to be tired, to wane, to be fatigued, to be exhausted
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | ग्ला | ग्ले | ग्लाः |
| द्वितीया | ग्लाम् | ग्ले | ग्लाः |
| तृतीया | ग्लया | ग्लाभ्याम् | ग्लाभिः |
| चतुर्थी | ग्लायै | ग्लाभ्याम् | ग्लाभ्यः |
| पञ्चमी | ग्लायाः | ग्लाभ्याम् | ग्लाभ्यः |
| षष्ठी | ग्लायाः | ग्लयोः | ग्लानाम् |
| सप्तमी | ग्लायाम् | ग्लयोः | ग्लासु |
| सम्बोधन | हे ग्ल | हे ग्ले | हे ग्लाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | ग्लायति | ग्लायतः | ग्लायन्ति |
| मध्यम | ग्लायसि | ग्लायथः | ग्लायथ |
| उत्तम | ग्लायामि | ग्लायावः | ग्लायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: ग्लायति · लिट्: जग्लौ · लुट्: ग्लाता · लृट्: ग्लास्यति · लोट्: ग्लायतात् · लङ्: अग्लायत् · विधिलिङ्: ग्लायेत् · आशीर्लिङ्: ग्लायात् · लुङ्: अग्लासीत् · लृङ्: अग्लास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ग्लान · ण्वुल्: ग्लायकः · तृच्: ग्लाता · यत्: ग्लेयः · तव्य: ग्लातव्यः · अनीयर्: ग्लानीयः · क्त: ग्लानः · क्तवतु: ग्लानवान् · शतृ: ग्लायन् · स्य-शतृ: ग्लास्यन् · क्त्वा: ग्लात्वा · ल्यप्: प्रग्लाय · तुमुन्: ग्लातुम् · णमुल्: ग्लायम् · घञ्: ग्लायः · क्तिन्: ग्लाति · क्वसु: जग्लिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अल-ग्ल | समास: अल + ग्ला तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: ग्ला (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: ग्लै + अच् 📚 |
अलग्ल 📚अल 📚ग्ला ➤ अल (भूषित करना, निवारण करना, पूरा करना) + ग्ला (म्लान होना, ग्लानियुक्त होना, जम्हाई लेना (कर्तृवाचक कृदन्त))
संस्कृत: हर्षक्षये
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड