॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: नापना, तौलना, अनुमान से सिद्ध करना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: माने
अंग्रेज़ी: to measure,to weigh,to limit,to compare in size
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | मात् / माद् | मान्ती / माती | मान्ति |
| द्वितीया | मात् / माद् | मान्ती / माती | मान्ति |
| तृतीया | माता | माद्भ्याम् | माद्भिः |
| चतुर्थी | माते | माद्भ्याम् | माद्भ्यः |
| पञ्चमी | मातः | माद्भ्याम् | माद्भ्यः |
| षष्ठी | मातः | मातोः | माताम् |
| सप्तमी | माति | मातोः | मात्सु |
| सम्बोधन | हे मात् / हे माद् | हे मान्ती / हे माती | हे मान्ति |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | माति | मातः | मान्ति |
| मध्यम | मासि | माथः | माथ |
| उत्तम | मामि | मावः | मामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: माति · लिट्: ममौ · लुट्: माता · लृट्: मास्यति · लोट्: मातात् · लङ्: अमात् · विधिलिङ्: मायात् · आशीर्लिङ्: मेयात् · लुङ्: अमासीत् · लृङ्: अमास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: मान · ण्वुल्: मायकः · तृच्: माता · यत्: मेयः · तव्य: मातव्यः · अनीयर्: मानीयः · क्त: मितः · क्तवतु: मितवान् · शतृ: मान् · स्य-शतृ: मास्यन् · क्त्वा: मित्वा · ल्यप्: प्रमाय · तुमुन्: मातुम् · णमुल्: मायम् · घञ्: मायः · क्तिन्: मिति · क्वसु: ममिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| आमाद् | मात् (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + मा + शतृ 📚 अन्य सम्भावना: आम (पुं.) — पञ्चमी विभक्ति, एकवचन | आम (नपुं.) — पञ्चमी विभक्ति, एकवचन |
आमाद् 📚 ➤ नापना, तौलना, अनुमान से सिद्ध करना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: माने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| मात् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड