॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: रमण करना, क्रीड़ा करना, खेलना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: क्रीडायाम्
अंग्रेज़ी: to enjoy, to rejoice, to play
व्युत्पत्ति: रम्यति-रम् + णिच् + ल्युट् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | रमणम् | रमणे | रमणानि |
| द्वितीया | रमणम् | रमणे | रमणानि |
| तृतीया | रमणेन | रमणाभ्याम् | रमणैः |
| चतुर्थी | रमणाय | रमणाभ्याम् | रमणेभ्यः |
| पञ्चमी | रमणात् / रमणाद् | रमणाभ्याम् | रमणेभ्यः |
| षष्ठी | रमणस्य | रमणयोः | रमणानाम् |
| सप्तमी | रमणे | रमणयोः | रमणेषु |
| सम्बोधन | हे रमण | हे रमणे | हे रमणानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | रमते | रमेते | रमन्ते |
| मध्यम | रमसे | रमेथे | रमध्वे |
| उत्तम | रमे | रमावहे | रमामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): रमते · लिट् (आत्मने.): रेमे · लुट् (आत्मने.): रन्ता · लृट् (आत्मने.): रंस्यते · लोट् (आत्मने.): रमताम् · लङ् (आत्मने.): अरमत · विधिलिङ् (आत्मने.): रमेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): रंसीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अरंस्त · लृङ् (आत्मने.): अरंस्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: रमण · ण्वुल्: रामकः · तृच्: रन्ता · यत्: रम्यः · तव्य: रन्तव्यः · अनीयर्: रमणीयः · क्त: रतः · क्तवतु: रतवान् · शानच्: रममाणः · क्त्वा: रत्वा · ल्यप्: प्ररत्य · तुमुन्: रन्तुम् · णमुल्: रामम् · घञ्: रामः · क्तिन्: रति · क्वसु: रेमिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| आरमणम् | रमण (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: आ + रम् + ल्युट् 📚 अन्य सम्भावना: रमण (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: आ + रम् + ल्युट् | आरमण (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
आरमणम् 📚 ➤ रमण करना, क्रीड़ा करना, खेलना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: क्रीडायाम्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| रमण 📚 | आनंदोत्पादक क्रिया । विलास । क्रिड़ा । कोलि | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड