🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:46:30 AM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

उघारा

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

उघारा

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

उघारा

अर्थ: बूँद बूँद गिरना, चूना, टपकना (कर्तृवाचक कृदन्त)

संस्कृत: प्रस्रवणे

अंग्रेज़ी: to sprinkle,to drip, to ooze

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. घारा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: उत् + घृ + अच्
  2. घारा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: उत् + घृ + अच्
  3. घारा (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: उत् + घृ + अच्
  4. घार (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: उत् + घृ + घञ्
  5. घारा (स्त्री.) — सम्बोधन, बहुवचन · कृदन्त: उत् + घृ + अच्
  6. घार (पुं.) — सम्बोधन, बहुवचन · कृदन्त: उत् + घृ + घञ्

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका   📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

शब्दरूप — घारा (स्त्रीलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघाराघारेघाराः
द्वितीयाघाराम्घारेघाराः
तृतीयाघारयाघाराभ्याम्घाराभिः
चतुर्थीघारायैघाराभ्याम्घाराभ्यः
पञ्चमीघारायाःघाराभ्याम्घाराभ्यः
षष्ठीघारायाःघारयोःघाराणाम्
सप्तमीघारायाम्घारयोःघारासु
सम्बोधनहे घारेहे घारेहे घाराः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

धातुरूप — घृ (चुरादिगण) · अर्थ: बूँद बूँद गिरना, चूना, टपकना (प्रस्रवणे)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमघारयतिघारयतःघारयन्ति
मध्यमघारयसिघारयथःघारयथ
उत्तमघारयामिघारयावःघारयामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: घारयति · लट् (आत्मने.): घारयते · लिट्: घारयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): घारयाञ्चक्रे · लुट्: घारयिता · लुट् (आत्मने.): घारयिता · लृट्: घारयिष्यति · लृट् (आत्मने.): घारयिष्यते · लोट्: घारयतात् · लोट् (आत्मने.): घारयताम् · लङ्: अघारयत् · लङ् (आत्मने.): अघारयत · विधिलिङ्: घारयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): घारयेत · आशीर्लिङ्: घार्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): घारयिषीष्ट · लुङ्: अजीघरत् · लुङ् (आत्मने.): अजीघरत · लृङ्: अघारयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अघारयिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: घारण · ण्वुल्: घारकः · तृच्: घारयिता · यत्: घार्यः · तव्य: घारयितव्यः · अनीयर्: घारणीयः · क्त: घारितः · क्तवतु: घारितवान् · शतृ: घारयन् · स्य-शतृ: घारयिष्यन् · शानच्: घारयमाणः · क्त्वा: घारयित्वा · ल्यप्: प्रघार्य · तुमुन्: घारयितुम् · णमुल्: घारम् · क्तिन्: घार्ति · क्वसु: घारयाम्बभूवान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
उघाराघारा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: उत् + घृ + अच् 📚
अन्य सम्भावना: घारा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: उत् + घृ + अच् | घारा (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: उत् + घृ + अच्

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

उघारा 📚 ➤ बूँद बूँद गिरना, चूना, टपकना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: प्रस्रवणे

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
घारा 📚सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

  • उघारा: उत् + घृ + अच् — कर्तृवाचक कृदन्त

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें