॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शब्द करना, गाना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शब्दे
अंग्रेज़ी: to sing
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | गातृ | गातृणी | गातॄणि |
| द्वितीया | गातृ | गातृणी | गातॄणि |
| तृतीया | गातृणा / गात्रा | गातृभ्याम् | गातृभिः |
| चतुर्थी | गातृणे / गात्रे | गातृभ्याम् | गातृभ्यः |
| पञ्चमी | गातृणः / गातुः | गातृभ्याम् | गातृभ्यः |
| षष्ठी | गातृणः / गातुः | गातृणोः / गात्रोः | गातॄणाम् |
| सप्तमी | गातृणि / गातरि | गातृणोः / गात्रोः | गातृषु |
| सम्बोधन | हे गातृ / हे गातः | हे गातृणी | हे गातॄणि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | गायति | गायतः | गायन्ति |
| मध्यम | गायसि | गायथः | गायथ |
| उत्तम | गायामि | गायावः | गायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: गायति · लिट्: जगौ · लुट्: गाता · लृट्: गास्यति · लोट्: गायतात् · लङ्: अगायत् · विधिलिङ्: गायेत् · आशीर्लिङ्: गेयात् · लुङ्: अगासीत् · लृङ्: अगास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: गान · ण्वुल्: गायकः · तृच्: गाता · यत्: गेयः · तव्य: गातव्यः · अनीयर्: गानीयः · क्त: गीतः · क्तवतु: गीतवान् · शतृ: गायन् · स्य-शतृ: गास्यन् · क्त्वा: गीत्वा · ल्यप्: प्रगाय · तुमुन्: गातुम् · णमुल्: गायम् · घञ्: गायः · क्तिन्: गीति · क्वसु: जगिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| उपगातृ | गातृ (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: उप + गै + तृच् 📚 अन्य सम्भावना: गातृ (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: उप + गै + तृच् | गातृ (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: उप + गै + तृच् |
उपगातृ 📚 ➤ शब्द करना, गाना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शब्दे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| गातृ 📚 | m. a singer, ChUp. i, 6, 8; Hariv. 3051; R. vii, 94, 9 | 🔵🟣🟢 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड