॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना, हवा की तरह तीव्र गति में चलना, बहना, गंध लगना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: गतिगन्धनयोः
अंग्रेज़ी: to go,to blow, to move rapidly
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | वान् | वान्तौ | वान्तः |
| द्वितीया | वान्तम् | वान्तौ | वातः |
| तृतीया | वाता | वाद्भ्याम् | वाद्भिः |
| चतुर्थी | वाते | वाद्भ्याम् | वाद्भ्यः |
| पञ्चमी | वातः | वाद्भ्याम् | वाद्भ्यः |
| षष्ठी | वातः | वातोः | वाताम् |
| सप्तमी | वाति | वातोः | वात्सु |
| सम्बोधन | हे वान् | हे वान्तौ | हे वान्तः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | वाति | वातः | वान्ति |
| मध्यम | वासि | वाथः | वाथ |
| उत्तम | वामि | वावः | वामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वाति · लिट्: ववौ · लुट्: वाता · लृट्: वास्यति · लोट्: वातात् · लङ्: अवात् · विधिलिङ्: वायात् · आशीर्लिङ्: वायात् · लुङ्: अवासीत् · लृङ्: अवास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वान · ण्वुल्: वायकः · तृच्: वाता · यत्: वेयः · तव्य: वातव्यः · अनीयर्: वानीयः · क्त: वातः · क्तवतु: वातवान् · शतृ: वान् · स्य-शतृ: वास्यन् · क्त्वा: वात्वा · ल्यप्: प्रवाय · तुमुन्: वातुम् · णमुल्: वायम् · घञ्: वायः · क्तिन्: वाति · क्वसु: वविवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| उपवान् | वात् (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: उप + वा + शतृ 📚 अन्य सम्भावना: वात् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: उप + वा + शतृ | वस् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: उप + अव् + क्वसु |
उपवान् 📚 ➤ जाना, हवा की तरह तीव्र गति में चलना, बहना, गंध लगना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: गतिगन्धनयोः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| वात् 📚 | ind. g. चादि | 🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| वात् |
दोष (३.३.२४०) — त्रुटि वायु के और नाम (१.१.७५) — समीर, मारुत, मरुत्, जगत्प्राण, समीरण, नभस्वान्, पवन, पवमान |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड