॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: आनन्द, खुशी, संन्तोष, हर्ष
संस्कृत: कामदेवपत्नी, रागः, रमणम्
व्युत्पत्ति: रम् + क्तिन् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | रतिः | रती | रतयः |
| द्वितीया | रतिम् | रती | रतीः |
| तृतीया | रत्या | रतिभ्याम् | रतिभिः |
| चतुर्थी | रतये / रत्यै | रतिभ्याम् | रतिभ्यः |
| पञ्चमी | रतेः / रत्याः | रतिभ्याम् | रतिभ्यः |
| षष्ठी | रतेः / रत्याः | रत्योः | रतीनाम् |
| सप्तमी | रतौ / रत्याम् | रत्योः | रतिषु |
| सम्बोधन | हे रते | हे रती | हे रतयः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| उम-रती | समास: उम + रति द्वन्द्व (सम्भावित — द्विवचन) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: रति (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन 📚 अन्य सम्भावना: रति (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन | रति (स्त्री.) — सम्बोधन, द्विवचन |
उमरती 📚उम 📚रति ➤ उम + रति (आनन्द, खुशी, संन्तोष, हर्ष)
संस्कृत: कामदेवपत्नी, रागः, रमणम्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| उम 📚 | नगरी । नगर । पुरी | 🟠🔵🟣 |
| रति 📚 | कामदेव की पत्नी जो दक्ष प्रजापति की कन्या मानी जाती है । विशेष दे॰ 'का… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| रति |
मैथुन (३.३.१२९) — संगति |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड