🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:19:53 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

ओहः

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

ओहः

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

ओहः

अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं

अंग्रेज़ी: (fr. √ वह्, or आ-√ वह्; fr. √ 2. ऊह्, BRD.), a vehicle, means, RV. i, 180, 5

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. ओह (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन
  2. ओहस् (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन
  3. ओहस् (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन
  4. ओहस् (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका

शब्दरूप — ओह (पुंलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाओहःओहौओहाः
द्वितीयाओहम्ओहौओहान्
तृतीयाओहेनओहाभ्याम्ओहैः
चतुर्थीओहायओहाभ्याम्ओहेभ्यः
पञ्चमीओहात् / ओहाद्ओहाभ्याम्ओहेभ्यः
षष्ठीओहस्यओहयोःओहानाम्
सप्तमीओहेओहयोःओहेषु
सम्बोधनहे ओहहे ओहौहे ओहाः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — ओह
ओह
oha
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
ओह २ अब्य॰ [सं॰ अहह]
१. आश्चर्यसूचक शब्द ।
२. दुखःसूचक शब्द ।
३. बेपरवाई का सूचक शब्द ।
ओह २ सर्व॰ [हिं॰] दे॰ वह । उ॰—(क) यम का ठेंगा है बुरा ओह नहिं सहिया जाइ । —कबीर ग्रं॰, पृ॰ २५९ । (ख) काया हाँड़ी काठ की ना ओह चढ़ै बहोरि । —कबीर ग्रं॰, पृ॰ १२१ ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
ओह m. (fr. √ वह्, or आ-√ वह्; fr. √ 2. ऊह्, BRD.), a vehicle, means, RV. i, 180, 5
ओह mfn. bringing near, causing to approach, RV. iv, 10, 1
worthy to be approached, excellent, RV. i, 61, 1 [Sāy.]
(attention, consideration, NBD.)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (236,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
ओहः Ved. 1 Bringing, performing. --2 Reaching. --3 Meditation. --Comp. --ब्रह्मन् a. one who has sacred knowledge.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0361-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
ओह पु० आ + वह घञर्थे क संप्र० । १ सम्यग्वहने । “दस्रा- गोरोहेण तौग्र्यो न जीव्रिः” ऋ० १, १८०, ५ । “ओ- हेन वहनेन” भा० । कर्त्तरि मूलविभु० क । २ वाहके ३ प्रापके च त्रि० । “ऋध्यामा त ओहैः” ऋ० ४, १०, १ । “ओहैः इन्द्रादिप्रापकैःस्तोमैः” भा० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1565,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "ओह" आता है (5)

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
ओहःओह (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: उह् + घञ्)
अन्य सम्भावना: ओहस् (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन | ओहस् (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

ओहः 📚 ➤ अब्य॰ उमा-कोश
अंग्रेज़ी (मोनियर-विलियम्स): (fr. √ वह्, or आ-√ वह्; fr. √ 2. ऊह्, BRD.), a vehicle, means, RV. i, 180, 5

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
ओह 📚अब्य॰🟠🔵🟣🟢

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

  • ओहः: उह् + घञ् — भाववाचक कृदन्त

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें