॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: दुःख व आनन्द में लीन होना
संस्कृत: मदे
अंग्रेज़ी: to be involved in sorrow, to be invoked in happiness
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अकडत् / अकडद् | अकडताम् | अकडन् |
| मध्यम | अकडः | अकडतम् | अकडत |
| उत्तम | अकडम् | अकडाव | अकडाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: कडति · लिट्: चकाड · लुट्: कडिता · लृट्: कडिष्यति · लोट्: कडतात् · लङ्: अकडत् · विधिलिङ्: कडेत् · आशीर्लिङ्: कड्यात् · लुङ्: अकडीत् · लृङ्: अकडिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: कडन · ण्वुल्: काडकः · तृच्: कडिता · ण्यत्: काड्यः · तव्य: कडितव्यः · अनीयर्: कडनीयः · क्त: कडितः · क्तवतु: कडितवान् · शतृ: कडन् · स्य-शतृ: कडिष्यन् · क्त्वा: कडित्वा · ल्यप्: प्रकड्य · तुमुन्: कडितुम् · णमुल्: काडम् · घञ्: काडः · क्तिन्: कट्टि · क्वसु: चकड्वान्
अर्थ: स च डित्" पक्षी
संस्कृत: पक्षी · पर्याय: खग, विहङ्ग, विहग, विहङ्गम, विहायस्
व्युत्पत्ति: वा + इण्, स च डित्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | विः | वी | वयः |
| द्वितीया | विम् | वी | वीन् |
| तृतीया | विना | विभ्याम् | विभिः |
| चतुर्थी | वये | विभ्याम् | विभ्यः |
| पञ्चमी | वेः | विभ्याम् | विभ्यः |
| षष्ठी | वेः | व्योः | वीनाम् |
| सप्तमी | वौ | व्योः | विषु |
| सम्बोधन | हे वे | हे वी | हे वयः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| कडम् | कड् धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, उत्तम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: कड (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन | कड (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
| वी | वि (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन 📚 अन्य सम्भावना: वि (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन | वि (पुं.) — सम्बोधन, द्विवचन |
कडम् 📚 ➤ दुःख व आनन्द में लीन होना
संस्कृत: मदे
वी 📚 ➤ स च डित्" पक्षी
संस्कृत: पक्षी · पर्याय: खग, विहङ्ग, विहग, विहङ्गम, विहायस्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| कड् 📚 | cl. 1. P. कडति, to be confused or disturbed by pleasure or pain; to be… | 🔵🟣 |
| वि 📚 | एक उपसर्ग जो शब्द के पहले लगकर इस प्रकार अर्थ देता है— | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| वि |
पक्षी के और नाम (२.५.३६) — नगौका, वाजी, विकिर, विष्किर, पतत्रि, नीडोद्भव, गरुत्मान्, पित्सन् |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड