॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: ‘खराबी’, ह्रास, अवमूल्यन, पाप, भर्त्सना, ओछापन, अभाव, त्रुटि आदि भावों को संकेत करने वाला उपसर्ग;
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अर्थ: मारना, हिंसा करना
संस्कृत: हिंसायाम्
अंग्रेज़ी: to kill, to destroy
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अनभत् / अनभद् | अनभताम् | अनभन् |
| मध्यम | अनभः | अनभतम् | अनभत |
| उत्तम | अनभम् | अनभाव | अनभाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: नभ्यति · लिट्: ननाभ · लुट्: नभिता · लृट्: नभिष्यति · लोट्: नभ्यतात् · लङ्: अनभ्यत् · विधिलिङ्: नभ्येत् · आशीर्लिङ्: नभ्यात् · लुङ्: अनभत् · लृङ्: अनभिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: नभन · ण्वुल्: नाभकः · तृच्: नभिता · यत्: नभ्यः · तव्य: नभितव्यः · अनीयर्: नभनीयः · क्त: नभितः · क्तवतु: नभितवान् · शतृ: नभ्यन् · स्य-शतृ: नभिष्यन् · क्त्वा: नभित्वा · ल्यप्: प्रणभ्य · तुमुन्: नभितुम् · णमुल्: नाभम् · घञ्: नाभः · क्तिन्: नब्धि · क्वसु: नेभिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| कु | अव्ययम् 📚 |
| नाभि | नभ् धातु (दिवादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: नभ् धातु (क्र्यादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) | नभ् धातु (भ्वादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) |
कु 📚 ➤ ‘खराबी’, ह्रास, अवमूल्यन, पाप, भर्त्सना, ओछापन, अभाव, त्रुटि आदि भावों को संकेत करने वाला उपसर्ग;
नाभि 📚 ➤ मारना, हिंसा करना
संस्कृत: हिंसायाम्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| कु 📚 | उप एक उपसर्ग जो संज्ञा के पहले लगकर विशेषण का काम देता है । जिस शब्द क… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| नभ् 📚 | cl. 1. Ā. नभते, to burst, be torn or rent asunder, RV. viii, 39, 1; x… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड