🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 11:23:09 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

कुम्बति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

कुम्बति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

कुम्बति

अर्थ: आच्छादित करना, ढांकना

संस्कृत: आच्छादने

अंग्रेज़ी: to cover

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. कुम्ब् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. कुम्ब् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  3. कुम्बता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · तद्धित: कुम्ब + तल् (भाववाचक)
  4. कुम्बत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: कुम्ब् + शतृ
  5. कुम्बत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: कुम्ब् + शतृ

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — कुम्ब् (चुरादिगण) · अर्थ: आच्छादित करना, ढांकना (आच्छादने)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमकुम्बति / कुम्बयतिकुम्बतः / कुम्बयतःकुम्बन्ति / कुम्बयन्ति
मध्यमकुम्बयसि / कुम्बसिकुम्बथः / कुम्बयथःकुम्बथ / कुम्बयथ
उत्तमकुम्बयामि / कुम्बामिकुम्बयावः / कुम्बावःकुम्बयामः / कुम्बामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: कुम्बति · लट् (आत्मने.): कुम्बयते · लिट्: कुम्बयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): कुम्बयाञ्चक्रे · लुट्: कुम्बयिता · लुट् (आत्मने.): कुम्बयिता · लृट्: कुम्बयिष्यति · लृट् (आत्मने.): कुम्बयिष्यते · लोट्: कुम्बतात् · लोट् (आत्मने.): कुम्बयताम् · लङ्: अकुम्बत् · लङ् (आत्मने.): अकुम्बयत · विधिलिङ्: कुम्बयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): कुम्बयेत · आशीर्लिङ्: कुम्ब्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): कुम्बयिषीष्ट · लुङ्: अकुम्बीत् · लुङ् (आत्मने.): अचुकुम्बत · लृङ्: अकुम्बयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अकुम्बयिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: कुम्बन · ण्वुल्: कुम्बकः · तृच्: कुम्बिता · यत्: कुम्ब्यः · ण्यत्: कुम्ब्यः · तव्य: कुम्बितव्यः · अनीयर्: कुम्बनीयः · क्त: कुम्बितः · क्तवतु: कुम्बितवान् · शतृ: कुम्बन् · स्य-शतृ: कुम्बिष्यन् · शानच्: कुम्बयमानः · क्त्वा: कुम्बित्वा · ल्यप्: प्रकुम्ब्य · तुमुन्: कुम्बितुम् · णमुल्: कुम्बम् · घञ्: कुम्बः · क्तिन्: कुम्प्ति · क्वसु: चुकुम्ब्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
कुम्बतिकुम्ब् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: कुम्ब् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन | कुम्बता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · तद्धित: कुम्ब + तल् (भाववाचक)

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

कुम्बति ➤ आच्छादित करना, ढांकना
संस्कृत: आच्छादने

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें