॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: कतरना, काटना
संस्कृत: छेदने
अंग्रेज़ी: to cut, to break, to slice
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | कृन्तति | कृन्ततः | कृन्तन्ति |
| मध्यम | कृन्तसि | कृन्तथः | कृन्तथ |
| उत्तम | कृन्तामि | कृन्तावः | कृन्तामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: कृन्तति · लिट्: चकर्त · लुट्: कर्तिता · लृट्: कर्तिष्यति · लोट्: कृन्ततात् · लङ्: अकृन्तत् · विधिलिङ्: कृन्तेत् · आशीर्लिङ्: कृत्यात् · लुङ्: अकर्तीत् · लृङ्: अकर्तिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: कर्तन · ण्वुल्: कर्तकः · तृच्: कर्तिता · तव्य: कर्तितव्यः · अनीयर्: कर्तनीयः · क्त: कृत्तः · क्तवतु: कृत्तवान् · शतृ: कृन्तन् · स्य-शतृ: कर्त्स्यन् · क्त्वा: कर्तित्वा · ल्यप्: प्रकृत्य · तुमुन्: कर्तितुम् · णमुल्: कर्तम् · घञ्: कर्तः · क्तिन्: कृत्ति · क्वसु: चकृत्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| कृन्तति | कृत् धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन अन्य सम्भावना: कृन्तता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · तद्धित: कृन्त + तल् (भाववाचक) | कृन्तत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: कृत् + शतृ |
कृन्तति ➤ कतरना, काटना
संस्कृत: छेदने
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड