॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: खाना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: भक्षणे
अंग्रेज़ी: to eat,to consume
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | खाद्यः | खाद्यौ | खाद्याः |
| द्वितीया | खाद्यम् | खाद्यौ | खाद्यान् |
| तृतीया | खाद्येन | खाद्याभ्याम् | खाद्यैः |
| चतुर्थी | खाद्याय | खाद्याभ्याम् | खाद्येभ्यः |
| पञ्चमी | खाद्यात् / खाद्याद् | खाद्याभ्याम् | खाद्येभ्यः |
| षष्ठी | खाद्यस्य | खाद्ययोः | खाद्यानाम् |
| सप्तमी | खाद्ये | खाद्ययोः | खाद्येषु |
| सम्बोधन | हे खाद्य | हे खाद्यौ | हे खाद्याः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | खादति | खादतः | खादन्ति |
| मध्यम | खादसि | खादथः | खादथ |
| उत्तम | खादामि | खादावः | खादामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: खादति · लिट्: चखाद · लुट्: खादिता · लृट्: खादिष्यति · लोट्: खादतात् · लङ्: अखादत् · विधिलिङ्: खादेत् · आशीर्लिङ्: खाद्यात् · लुङ्: अखादीत् · लृङ्: अखादिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: खादन · ण्वुल्: खादकः · तृच्: खादिता · ण्यत्: खाद्यः · तव्य: खादितव्यः · अनीयर्: खादनीयः · क्त: खादितः · क्तवतु: खादितवान् · शतृ: खादन् · स्य-शतृ: खादिष्यन् · क्त्वा: खादित्वा · ल्यप्: प्रखाद्य · तुमुन्: खादितुम् · णमुल्: खादम् · घञ्: खादः · क्तिन्: खात्ति · क्वसु: चखाद्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| खाद्यः | खाद्य (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: खाद् + ण्यत् 📚 |
खाद्यः 📚 ➤ खाना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: भक्षणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| खाद्य 📚 | खाने योग्य । भोज्य । भक्ष्य | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड