॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: काटना
संस्कृत: छेदने खण्डने च
अंग्रेज़ी: to cut, to break
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अखुरत् / अखुरद् | अखुरताम् | अखुरन् |
| मध्यम | अखुरः | अखुरतम् | अखुरत |
| उत्तम | अखुरम् | अखुराव | अखुराम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: खुरति · लिट्: चुखोर · लुट्: खोरिता · लृट्: खोरिष्यति · लोट्: खुरतात् · लङ्: अखुरत् · विधिलिङ्: खुरेत् · आशीर्लिङ्: खूर्यात् · लुङ्: अखोरीत् · लृङ्: अखोरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: खोरण · ण्वुल्: खोरकः · तृच्: खोरिता · ण्यत्: खोर्यः · तव्य: खोरितव्यः · अनीयर्: खोरणीयः · क्त: खुरितः · क्तवतु: खुरितवान् · शतृ: खुरन् · स्य-शतृ: खोरिष्यन् · क्त्वा: खुरित्वा · ल्यप्: प्रखूर्य · तुमुन्: खोरितुम् · णमुल्: खोरम् · घञ्: खोरः · क्तिन्: खूर्ति · क्वसु: चुखूर्वान्
अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं
अंग्रेज़ी: the double panel of a door (cf. अणि, अणी, p. 11), L.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अनी | अन्यौ | अन्यः |
| द्वितीया | अनीम् | अन्यौ | अनीः |
| तृतीया | अन्या | अनीभ्याम् | अनीभिः |
| चतुर्थी | अन्यै | अनीभ्याम् | अनीभ्यः |
| पञ्चमी | अन्याः | अनीभ्याम् | अनीभ्यः |
| षष्ठी | अन्याः | अन्योः | अनीनाम् |
| सप्तमी | अन्याम् | अन्योः | अनीषु |
| सम्बोधन | हे अनि | हे अन्यौ | हे अन्यः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| खुरत् | खुर् धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: खुरत् (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: खुर् + शतृ | खुरत् (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: खुर् + शतृ |
| अनी | अनी (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अनि (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन | अनि (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन |
खुरत् 📚 ➤ काटना
संस्कृत: छेदने खण्डने च
अनी 📚 ➤ समुह । झुंड । दलय़ उमा-कोश
अंग्रेज़ी (मोनियर-विलियम्स): the double panel of a door (cf. अणि, अणी, p. 11), L.
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| खुर् 📚 | (= √ क्षुर्, छुर्) cl. 6. P. ˚रति, to cut, cut up, break in pieces, Dh… | 🔵🟣 |
| अनी 📚 | समुह । झुंड । दलय़ | 🟠🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| खुरदनी | खुरत् + अनी | जश्त्व | झलां जशोऽन्ते (८.२.३९) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड