॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जो जाता है, जाने वाला, गतिमान होने वाला, ठहरने वाला, शेष रहने वाला, मैथुन करने वाला
व्युत्पत्ति: गै-क (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | गः | गौ | गाः |
| द्वितीया | गम् | गौ | गान् |
| तृतीया | गेन | गाभ्याम् | गैः |
| चतुर्थी | गाय | गाभ्याम् | गेभ्यः |
| पञ्चमी | गात् / गाद् | गाभ्याम् | गेभ्यः |
| षष्ठी | गस्य | गयोः | गानाम् |
| सप्तमी | गे | गयोः | गेषु |
| सम्बोधन | हे ग | हे गौ | हे गाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: प्राशन करना, पीना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: पाने
अंग्रेज़ी: to drink
व्युत्पत्ति: धा +
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | धाः | धौ | धाः |
| द्वितीया | धाम् | धौ | धः |
| तृतीया | धा | धाभ्याम् | धाभिः |
| चतुर्थी | धे | धाभ्याम् | धाभ्यः |
| पञ्चमी | धः | धाभ्याम् | धाभ्यः |
| षष्ठी | धः | धोः | धाम् |
| सप्तमी | धि | धोः | धासु |
| सम्बोधन | हे धाः | हे धौ | हे धाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | धयति | धयतः | धयन्ति |
| मध्यम | धयसि | धयथः | धयथ |
| उत्तम | धयामि | धयावः | धयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: धयति · लिट्: दधौ · लुट्: धाता · लृट्: धास्यति · लोट्: धयतात् · लङ्: अधयत् · विधिलिङ्: धयेत् · आशीर्लिङ्: धेयात् · लुङ्: अदधत् · लृङ्: अधास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: धान · ण्वुल्: धायकः · तृच्: धाता · यत्: धेयः · तव्य: धातव्यः · अनीयर्: धानीयः · क्त: धीतः · क्तवतु: धीतवान् · शतृ: धयन् · स्य-शतृ: धास्यन् · क्त्वा: धीत्वा · ल्यप्: प्रधाय · तुमुन्: धातुम् · णमुल्: धायम् · घञ्: धायः · क्तिन्: धीति · क्वसु: दधिवान्
अर्थ: जाना
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: to go
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | पलतात् / पलताद् / पलतु | पलताम् | पलन्तु |
| मध्यम | पल / पलतात् / पलताद् | पलतम् | पलत |
| उत्तम | पलानि | पलाव | पलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पलति · लिट्: पपाल · लुट्: पलिता · लृट्: पलिष्यति · लोट्: पलतात् · लङ्: अपलत् · विधिलिङ्: पलेत् · आशीर्लिङ्: पल्यात् · लुङ्: अपालीत् · लृङ्: अपलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पलन · ण्वुल्: पालकः · तृच्: पलिता · ण्यत्: पाल्यः · तव्य: पलितव्यः · अनीयर्: पलनीयः · क्त: पलितः · क्तवतु: पलितवान् · शतृ: पलन् · स्य-शतृ: पलिष्यन् · क्त्वा: पलित्वा · ल्यप्: प्रपल्य · तुमुन्: पलितुम् · णमुल्: पालम् · घञ्: पालः · क्तिन्: पल्ति · क्वसु: पेलिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| गम् | ग (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: ग (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन | ग (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
| धा | धा (पुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: धे + अच् 📚 अन्य सम्भावना: धा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
| उपल | उत् + पल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: उपल (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | पल (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: उत् + पल् + अच् |
गम् 📚 ➤ जो जाता है, जाने वाला, गतिमान होने वाला, ठहरने वाला, शेष रहने वाला, मैथुन करने वाला
धा 📚 ➤ प्राशन करना, पीना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: पाने
उपल 📚 ➤ जाना
संस्कृत: गतौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| धा 📚 | ब्रह्मा | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| पल् 📚 | cl. 1. P. पलति, to go, Dhātup. xx, 9 (perhaps invented to account for … | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| गंधोपल | गम् + धा | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
| गंधोपल | धा + उपल | गुण | आद्गुणः (६.१.८७) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड