🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:59:01 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

गट्ट

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

गट्टे

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

गट्टे

अर्थ: सींचना (भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त)

संस्कृत: सेचने

अंग्रेज़ी: to irrigate

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. गट्टि (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: गड् + क्तिन्

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका   📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

शब्दरूप — गट्टि (स्त्रीलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागट्टिःगट्टीगट्टयः
द्वितीयागट्टिम्गट्टीगट्टीः
तृतीयागट्ट्यागट्टिभ्याम्गट्टिभिः
चतुर्थीगट्टये / गट्ट्यैगट्टिभ्याम्गट्टिभ्यः
पञ्चमीगट्टेः / गट्ट्याःगट्टिभ्याम्गट्टिभ्यः
षष्ठीगट्टेः / गट्ट्याःगट्ट्योःगट्टीनाम्
सप्तमीगट्टौ / गट्ट्याम्गट्ट्योःगट्टिषु
सम्बोधनहे गट्टेहे गट्टीहे गट्टयः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

धातुरूप — गड् (भ्वादिगण) · अर्थ: सींचना (सेचने)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमगडतिगडतःगडन्ति
मध्यमगडसिगडथःगडथ
उत्तमगडामिगडावःगडामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: गडति · लिट्: जगाड · लुट्: गडिता · लृट्: गडिष्यति · लोट्: गडतात् · लङ्: अगडत् · विधिलिङ्: गडेत् · आशीर्लिङ्: गड्यात् · लुङ्: अगडीत् · लृङ्: अगडिष्यत्

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: गडन · ण्वुल्: गाडकः · तृच्: गडिता · ण्यत्: गाड्यः · तव्य: गडितव्यः · अनीयर्: गडनीयः · क्त: गडितः · क्तवतु: गडितवान् · शतृ: गडन् · स्य-शतृ: गडिष्यन् · क्त्वा: गडित्वा · ल्यप्: प्रगड्य · तुमुन्: गडितुम् · णमुल्: गाडम् · घञ्: गाडः · क्तिन्: गट्टि · क्वसु: जगड्वान्

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — गट्टी
गट्टी
gaṭṭī
ⓘ "गट्टि" ठीक इसी रूप में नहीं मिला — निकटतम शब्द दिखाया गया है।
🟠 शब्दसागर
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
गट्टी संज्ञा स्त्री॰ [देश॰]
१. जहाज या नाव में उस खंभे के नीचे की चूल जिसमें पाल बँधी रहती है ।—(लश॰) । मुहा॰—गट्टी करना = किसी खंभे में बँधी हुई पाल को चूल के सहारे घुमाना ।
२. नदी का किनारा ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
गट्टेगट्टि (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: गड् + क्तिन् 📚

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

गट्टे 📚 ➤ सींचना (भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त)
संस्कृत: सेचने

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
गट्टि 📚सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

  • गट्टे: गड् + क्तिन् — भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें