🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 07:23:30 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

गर्हति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

गर्हति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

गर्हति

अर्थ: दोष लगाना, निन्दा करना

संस्कृत: विनिन्दने

अंग्रेज़ी: to blame, to criticize

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. गर्ह् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. गर्हत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: गर्ह् + शतृ
  3. गर्हत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: गर्ह् + शतृ
  4. गर्हता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: गर्ह् + घञ् · तद्धित: गर्ह + तल् (भाववाचक)

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — गर्ह् (चुरादिगण) · अर्थ: दोष लगाना, निन्दा करना (विनिन्दने)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमगर्हति / गर्हयतिगर्हतः / गर्हयतःगर्हन्ति / गर्हयन्ति
मध्यमगर्हयसि / गर्हसिगर्हथः / गर्हयथःगर्हथ / गर्हयथ
उत्तमगर्हयामि / गर्हामिगर्हयावः / गर्हावःगर्हयामः / गर्हामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: गर्हति · लट् (आत्मने.): गर्हयते · लिट्: गर्हयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): गर्हयाञ्चक्रे · लुट्: गर्हयिता · लुट् (आत्मने.): गर्हयिता · लृट्: गर्हयिष्यति · लृट् (आत्मने.): गर्हयिष्यते · लोट्: गर्हतात् · लोट् (आत्मने.): गर्हयताम् · लङ्: अगर्हत् · लङ् (आत्मने.): अगर्हयत · विधिलिङ्: गर्हयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): गर्हयेत · आशीर्लिङ्: गर्ह्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): गर्हयिषीष्ट · लुङ्: अगर्हीत् · लुङ् (आत्मने.): अजगर्हत · लृङ्: अगर्हयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अगर्हयिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: गर्हण · ण्वुल्: गर्हकः · तृच्: गर्हिता · यत्: गर्ह्यः · ण्यत्: गर्ह्यः · तव्य: गर्हितव्यः · अनीयर्: गर्हणीयः · क्त: गर्हितः · क्तवतु: गर्हितवान् · शतृ: गर्हन् · स्य-शतृ: गर्हिष्यन् · शानच्: गर्हयमाणः · क्त्वा: गर्हित्वा · ल्यप्: प्रगर्ह्य · तुमुन्: गर्हितुम् · णमुल्: गर्हम् · घञ्: गर्हः · क्तिन्: गर्ढि · क्वसु: जगर्ह्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
गर्हतिगर्ह् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: गर्हत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: गर्ह् + शतृ | गर्हत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: गर्ह् + शतृ

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

गर्हति ➤ दोष लगाना, निन्दा करना
संस्कृत: विनिन्दने

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें