॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: कंठ, गर्दन
संस्कृत: ग्रीवाग्रभागः · पर्याय: कण्ठ
व्युत्पत्ति: गल्+अच् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | गलः | गलौ | गलाः |
| द्वितीया | गलम् | गलौ | गलान् |
| तृतीया | गलेन | गलाभ्याम् | गलैः |
| चतुर्थी | गलाय | गलाभ्याम् | गलेभ्यः |
| पञ्चमी | गलात् / गलाद् | गलाभ्याम् | गलेभ्यः |
| षष्ठी | गलस्य | गलयोः | गलानाम् |
| सप्तमी | गले | गलयोः | गलेषु |
| सम्बोधन | हे गल | हे गलौ | हे गलाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: वस्त्र पहनना, ओढ़ना, छिद्र करना, चीरना
संस्कृत: संवरणे
अंग्रेज़ी: to cover,to conceal,to cut, to make a hole
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | विलतात् / विलताद् / विलतु | विलताम् | विलन्तु |
| मध्यम | विल / विलतात् / विलताद् | विलतम् | विलत |
| उत्तम | विलानि | विलाव | विलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: विलति · लिट्: विवेल · लुट्: वेलिता · लृट्: वेलिष्यति · लोट्: विलतात् · लङ्: अविलत् · विधिलिङ्: विलेत् · आशीर्लिङ्: विल्यात् · लुङ्: अवेलीत् · लृङ्: अवेलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वेलन · ण्वुल्: वेलकः · तृच्: वेलिता · ण्यत्: वेल्यः · तव्य: वेलितव्यः · अनीयर्: वेलनीयः · क्त: विलितः · क्तवतु: विलितवान् · शतृ: विलन् · स्य-शतृ: वेलिष्यन् · क्त्वा: विलित्वा · ल्यप्: प्रविल्य · तुमुन्: वेलितुम् · णमुल्: वेलम् · घञ्: वेलः · क्तिन्: विल्ति · क्वसु: विविल्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| गल | गल (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: गॄ + अच्) अन्य सम्भावना: गल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन | गल (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: गल् + अच् |
| आविल | आ + विल् धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: आविल (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | आविल (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
गल 📚 ➤ कंठ, गर्दन
संस्कृत: ग्रीवाग्रभागः · पर्याय: कण्ठ
आविल 📚 ➤ वस्त्र पहनना, ओढ़ना, छिद्र करना, चीरना
संस्कृत: संवरणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| गल 📚 | गला । कंठ । गरदन | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| विल् 📚 | (or विल्, connected with बिद्, q.v.) cl. 6. 10. P. बिलति, बेलयति, to s… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| गल |
गला (२.६.८९) — कण्ठ |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| गलाविल | गल + आविल | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड