🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:04:32 AM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

गूर्यः

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

गूर्यः

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

गूर्यः

अर्थ: मारना, जाना (विध्यर्थक कृदन्त)

संस्कृत: हिंसागत्योः

अंग्रेज़ी: to kill, to destroy, to go

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. गूर्य (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: गूर् + ण्यत्

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका   📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

शब्दरूप — गूर्य (पुंलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागूर्यःगूर्यौगूर्याः
द्वितीयागूर्यम्गूर्यौगूर्यान्
तृतीयागूर्येणगूर्याभ्याम्गूर्यैः
चतुर्थीगूर्यायगूर्याभ्याम्गूर्येभ्यः
पञ्चमीगूर्यात् / गूर्याद्गूर्याभ्याम्गूर्येभ्यः
षष्ठीगूर्यस्यगूर्ययोःगूर्याणाम्
सप्तमीगूर्येगूर्ययोःगूर्येषु
सम्बोधनहे गूर्यहे गूर्यौहे गूर्याः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

धातुरूप — गूर् (दिवादिगण) · अर्थ: मारना, जाना (हिंसागत्योः)

लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमगूर्यतेगूर्येतेगूर्यन्ते
मध्यमगूर्यसेगूर्येथेगूर्यध्वे
उत्तमगूर्येगूर्यावहेगूर्यामहे

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): गूर्यते · लिट् (आत्मने.): जुगूरे · लुट् (आत्मने.): गूरिता · लृट् (आत्मने.): गूरिष्यते · लोट् (आत्मने.): गूर्यताम् · लङ् (आत्मने.): अगूर्यत · विधिलिङ् (आत्मने.): गूर्येत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): गूरिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अगूरिष्ट · लृङ् (आत्मने.): अगूरिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: गूरण · ण्वुल्: गूरकः · तृच्: गूरिता · ण्यत्: गूर्यः · तव्य: गूरितव्यः · अनीयर्: गूरणीयः · क्त: गूर्णः · क्तवतु: गूर्णवान् · शानच्: गूर्यमाणः · क्त्वा: गूरित्वा · ल्यप्: प्रगूर्य · तुमुन्: गूरितुम् · णमुल्: गूरम् · घञ्: गूरः · क्तिन्: गूर्ति · क्वसु: जुगूर्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
गूर्यःगूर्य (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: गूर् + ण्यत् 📚

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

गूर्यः 📚 ➤ मारना, जाना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: हिंसागत्योः

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
गूर्य 📚सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

  • गूर्यः: गूर् + ण्यत् — विध्यर्थक कृदन्त

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें