🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 07:39:02 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

ग्रसति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

ग्रसति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

ग्रसति

अर्थ: ग्रहण करना, पकड़ लेना, हरण करना

संस्कृत: ग्रहणे

अंग्रेज़ी: to seize, to catch, to steal

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. ग्रस् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. ग्रसत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ग्रस् + शतृ
  3. ग्रसत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ग्रस् + शतृ
  4. ग्रसता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ग्रस् + अच् · तद्धित: ग्रस + तल् (भाववाचक)
  5. ग्रसती (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — ग्रस् (चुरादिगण) · अर्थ: ग्रहण करना, पकड़ लेना, हरण करना (ग्रहणे)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमग्रसति / ग्रासयतिग्रसतः / ग्रासयतःग्रसन्ति / ग्रासयन्ति
मध्यमग्रससि / ग्रासयसिग्रसथः / ग्रासयथःग्रसथ / ग्रासयथ
उत्तमग्रसामि / ग्रासयामिग्रसावः / ग्रासयावःग्रसामः / ग्रासयामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: ग्रसति · लट् (आत्मने.): ग्रासयते · लिट्: ग्रासयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): ग्रासयाञ्चक्रे · लुट्: ग्रसिता · लुट् (आत्मने.): ग्रासयिता · लृट्: ग्रसिष्यति · लृट् (आत्मने.): ग्रासयिष्यते · लोट्: ग्रसतात् · लोट् (आत्मने.): ग्रासयताम् · लङ्: अग्रसत् · लङ् (आत्मने.): अग्रासयत · विधिलिङ्: ग्रसेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): ग्रासयेत · आशीर्लिङ्: ग्रस्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): ग्रासयिषीष्ट · लुङ्: अग्रसीत् · लुङ् (आत्मने.): अजिग्रसत · लृङ्: अग्रसिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अग्रासयिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ग्रसन · ण्वुल्: ग्रासकः · तृच्: ग्रसिता · यत्: ग्रास्यः · ण्यत्: ग्रास्यः · तव्य: ग्रसितव्यः · अनीयर्: ग्रसनीयः · क्त: ग्रसितः · क्तवतु: ग्रसितवान् · शतृ: ग्रसन् · स्य-शतृ: ग्रसिष्यन् · शानच्: ग्रासयमानः · क्त्वा: ग्रसित्वा · ल्यप्: प्रग्रस्य · तुमुन्: ग्रसितुम् · णमुल्: ग्रासम् · घञ्: ग्रासः · क्तिन्: ग्रस्ति · क्वसु: जग्रस्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
ग्रसतिग्रस् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: ग्रसत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ग्रस् + शतृ | ग्रसत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ग्रस् + शतृ

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

ग्रसति ➤ ग्रहण करना, पकड़ लेना, हरण करना
संस्कृत: ग्रहणे

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें