॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: म्लान होना, ग्लानियुक्त होना, जम्हाई लेना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: हर्षक्षये
अंग्रेज़ी: to be tired, to wane, to be fatigued, to be exhausted
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | ग्ला | ग्ले | ग्लाः |
| द्वितीया | ग्लाम् | ग्ले | ग्लाः |
| तृतीया | ग्लया | ग्लाभ्याम् | ग्लाभिः |
| चतुर्थी | ग्लायै | ग्लाभ्याम् | ग्लाभ्यः |
| पञ्चमी | ग्लायाः | ग्लाभ्याम् | ग्लाभ्यः |
| षष्ठी | ग्लायाः | ग्लयोः | ग्लानाम् |
| सप्तमी | ग्लायाम् | ग्लयोः | ग्लासु |
| सम्बोधन | हे ग्ल | हे ग्ले | हे ग्लाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | ग्लायति | ग्लायतः | ग्लायन्ति |
| मध्यम | ग्लायसि | ग्लायथः | ग्लायथ |
| उत्तम | ग्लायामि | ग्लायावः | ग्लायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: ग्लायति · लिट्: जग्लौ · लुट्: ग्लाता · लृट्: ग्लास्यति · लोट्: ग्लायतात् · लङ्: अग्लायत् · विधिलिङ्: ग्लायेत् · आशीर्लिङ्: ग्लायात् · लुङ्: अग्लासीत् · लृङ्: अग्लास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ग्लान · ण्वुल्: ग्लायकः · तृच्: ग्लाता · यत्: ग्लेयः · तव्य: ग्लातव्यः · अनीयर्: ग्लानीयः · क्त: ग्लानः · क्तवतु: ग्लानवान् · शतृ: ग्लायन् · स्य-शतृ: ग्लास्यन् · क्त्वा: ग्लात्वा · ल्यप्: प्रग्लाय · तुमुन्: ग्लातुम् · णमुल्: ग्लायम् · घञ्: ग्लायः · क्तिन्: ग्लाति · क्वसु: जग्लिवान्
अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं
संस्कृत: प्राणने
अंग्रेज़ी: to breath,to breathe
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आनिष्ट | आनिषाताम् | आनिषत |
| मध्यम | आनिष्ठाः | आनिषाथाम् | आनिध्वम् |
| उत्तम | आनिषि | आनिष्वहि | आनिष्महि |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): अन्यते · लिट् (आत्मने.): आने · लुट् (आत्मने.): अनिता · लृट् (आत्मने.): अनिष्यते · लोट् (आत्मने.): अन्यताम् · लङ् (आत्मने.): आन्यत · विधिलिङ् (आत्मने.): अन्येत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): अनिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): आनिष्ट · लृङ् (आत्मने.): आनिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अनन · ण्वुल्: आनकः · तृच्: अनिता · ण्यत्: आन्यः · तव्य: अनितव्यः · अनीयर्: अननीयः · क्त: अनितः · क्तवतु: अनितवान् · शानच्: अन्यमानः · क्त्वा: अनित्वा · ल्यप्: प्रान्य · तुमुन्: अनितुम् · णमुल्: आनम् · घञ्: आनः · क्तिन्: आन्ति · क्वसु: आनिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| ग्ला | ग्ला (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ग्लै + अच् 📚 अन्य सम्भावना: ग्ला (पुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ग्लै + अच् |
| आनि | अन् धातु (दिवादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे 📚 अन्य सम्भावना: अन् धातु (अदादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे |
ग्ला 📚 ➤ म्लान होना, ग्लानियुक्त होना, जम्हाई लेना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: हर्षक्षये
आनि 📚 ➤ संस्कृत व्याकरण में यह निषेधार्थक ' नञ्' अव्यय का स्थानादेश है और अभाव… उमा-कोश
संस्कृत: प्राणने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| ग्ला 📚 | See √ ग्लै | 🔵 |
| अन् 📚 | संस्कृत व्याकरण में यह निषेधार्थक ' नञ्' अव्यय का स्थानादेश है और अभाव… | 🟠🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| ग्लानि | ग्ला + आनि | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड