॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: मारना, मन मसोस करना, घुटते रहना, प्रतिकार करना
संस्कृत: प्रतिघाते
अंग्रेज़ी: to strike against,to strike back, to combat, to oppose
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | घुटतात् / घुटताद् / घुटतु | घुटताम् | घुटन्तु |
| मध्यम | घुट / घुटतात् / घुटताद् | घुटतम् | घुटत |
| उत्तम | घुटानि | घुटाव | घुटाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: घुटति · लिट्: जुघोट · लुट्: घुटिता · लृट्: घुटिष्यति · लोट्: घुटतात् · लङ्: अघुटत् · विधिलिङ्: घुटेत् · आशीर्लिङ्: घुट्यात् · लुङ्: अघुटीत् · लृङ्: अघुटिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: घुटन · ण्वुल्: घोटकः · तृच्: घुटिता · ण्यत्: घोट्यः · तव्य: घुटितव्यः · अनीयर्: घुटनीयः · क्त: घुटितः · क्तवतु: घुटितवान् · शतृ: घुटन् · स्य-शतृ: घुटिष्यन् · क्त्वा: घुटित्वा · ल्यप्: प्रघुट्य · तुमुन्: घुटितुम् · णमुल्: घोटम् · घञ्: घोटः · क्तिन्: घुट्टि · क्वसु: जुघुट्वान्
अर्थ: युक्त होना, मिलना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: श्लेषणे
अंग्रेज़ी: to adhere,to be absorbed,to dissolve, to unite
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | लाः | लौ | लाः |
| द्वितीया | लाम् | लौ | लः |
| तृतीया | ला | लाभ्याम् | लाभिः |
| चतुर्थी | ले | लाभ्याम् | लाभ्यः |
| पञ्चमी | लः | लाभ्याम् | लाभ्यः |
| षष्ठी | लः | लोः | लाम् |
| सप्तमी | लि | लोः | लासु |
| सम्बोधन | हे लाः | हे लौ | हे लाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | लीयते | लीयेते | लीयन्ते |
| मध्यम | लीयसे | लीयेथे | लीयध्वे |
| उत्तम | लीये | लीयावहे | लीयामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): लीयते · लिट् (आत्मने.): लिल्ये · लुट् (आत्मने.): लाता · लृट् (आत्मने.): लास्यते · लोट् (आत्मने.): लीयताम् · लङ् (आत्मने.): अलीयत · विधिलिङ् (आत्मने.): लीयेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): लासीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अलास्त · लृङ् (आत्मने.): अलास्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: लान · ण्वुल्: लायकः · तृच्: लाता · यत्: लेयः · तव्य: लातव्यः · अनीयर्: लानीयः · क्त: लीनः · क्तवतु: लीनवान् · शानच्: लीयमानः · क्त्वा: लीत्वा · ल्यप्: प्रलाय · तुमुन्: लातुम् · णमुल्: लायम् · क्तिन्: लीति · क्वसु: लिलीवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| घुट | घुट् धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: घुट (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
| आला | ला (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + ली + अच् 📚 अन्य सम्भावना: ला (पुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: आ + ली + अच् | ला (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: आ + ली + अच् |
घुट 📚 ➤ मारना, मन मसोस करना, घुटते रहना, प्रतिकार करना
संस्कृत: प्रतिघाते
आला 📚 ➤ युक्त होना, मिलना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: श्लेषणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| घुट् 📚 | cl. 6. P. ˚टति, to strike again, resist, oppose, Dhātup. xxviii, 91; t… | 🔵🟣 |
| ला 📚 | वे राजनियम या कानून जो देश या राज्य में शांति या सुव्यवस्था स्थापित कर… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| घुटाला | घुट + आला | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड