🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:32:34 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

चण्डः

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

चण्डः

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

चण्डः

अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं

संस्कृत: कोपे

अंग्रेज़ी: to be angry

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. चण्ड् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे)
  2. चण्ड (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — चण्ड् (चुरादिगण) · अर्थ: (कोपे)

लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअचण्डत् / अचण्डद् / अचण्डयत् / अचण्डयद्अचण्डताम् / अचण्डयताम्अचण्डन् / अचण्डयन्
मध्यमअचण्डः / अचण्डयःअचण्डतम् / अचण्डयतम्अचण्डत / अचण्डयत
उत्तमअचण्डम् / अचण्डयम्अचण्डयाव / अचण्डावअचण्डयाम / अचण्डाम

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: चण्डति · लट् (आत्मने.): चण्डयते · लिट्: चचण्ड · लिट् (आत्मने.): चण्डयाञ्चक्रे · लुट्: चण्डयिता · लुट् (आत्मने.): चण्डयिता · लृट्: चण्डयिष्यति · लृट् (आत्मने.): चण्डयिष्यते · लोट्: चण्डतात् · लोट् (आत्मने.): चण्डयताम् · लङ्: अचण्डत् · लङ् (आत्मने.): अचण्डयत · विधिलिङ्: चण्डयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): चण्डयेत · आशीर्लिङ्: चण्ड्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): चण्डयिषीष्ट · लुङ्: अचचण्डत् · लुङ् (आत्मने.): अचचण्डत · लृङ्: अचण्डयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अचण्डयिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: चण्डन · ण्वुल्: चण्डकः · तृच्: चण्डिता · यत्: चण्ड्यः · ण्यत्: चण्ड्यः · तव्य: चण्डितव्यः · अनीयर्: चण्डनीयः · क्त: चण्डितः · क्तवतु: चण्डितवान् · शतृ: चण्डन् · स्य-शतृ: चण्डिष्यन् · शानच्: चण्डयमानः · क्त्वा: चण्डित्वा · ल्यप्: प्रचण्ड्य · तुमुन्: चण्डितुम् · णमुल्: चण्डम् · घञ्: चण्डः · क्तिन्: चण्टि · क्वसु: चचण्ड्वान्

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — चण्ड्
चण्ड्
caṇḍ
🔵 मोनियर-विलियम्स
📗 अमरकोश — पर्याय
अत्यन्त क्रोधी (3.1.32)
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
चण्ड् (derived fr. चण्ड) cl. 1. 10. Ā. ˚ण्डते, ˚ण्डयते, to be angry or wrathful, Dhātup. viii, 26.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (383,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
चण्डःचण्ड् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚
अन्य सम्भावना: चण्ड (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

चण्डः 📚 ➤ to be angry (अंग्रेज़ी कोश)
संस्कृत: कोपे

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
चण्ड् 📚(derived fr. चण्ड) cl. 1. 10. Ā. ˚ण्डते, ˚ण्डयते, to be angry or wrat…🔵

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें