॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना, हवा की तरह तीव्र गति में चलना, बहना, गंध लगना
संस्कृत: गतिगन्धनयोः
अंग्रेज़ी: to go,to blow, to move rapidly
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | वातात् / वाताद् / वातु | वाताम् | वान्तु |
| मध्यम | वातात् / वाताद् / वाहि | वातम् | वात |
| उत्तम | वानि | वाव | वाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वाति · लिट्: ववौ · लुट्: वाता · लृट्: वास्यति · लोट्: वातात् · लङ्: अवात् · विधिलिङ्: वायात् · आशीर्लिङ्: वायात् · लुङ्: अवासीत् · लृङ्: अवास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वान · ण्वुल्: वायकः · तृच्: वाता · यत्: वेयः · तव्य: वातव्यः · अनीयर्: वानीयः · क्त: वातः · क्तवतु: वातवान् · शतृ: वान् · स्य-शतृ: वास्यन् · क्त्वा: वात्वा · ल्यप्: प्रवाय · तुमुन्: वातुम् · णमुल्: वायम् · घञ्: वायः · क्तिन्: वाति · क्वसु: वविवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| च-वाव | समास: च + वा तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: वा धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, उत्तम पुरुष, द्विवचन 📚 |
चवाव 📚च 📚व् ➤ च (और, भी, तथा, इसके अतिरिक्त) + वा (जाना, हवा की तरह तीव्र गति में चलना, बहना, गंध लगना)
संस्कृत: गतिगन्धनयोः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| व् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड