॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: गर्वीला होना, ठगना, दुष्कर्मी होना
संस्कृत: परिकल्कने
अंग्रेज़ी: to be wicked,to be proud,to cheat, to boast
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | चहतात् / चहताद् / चहतु | चहताम् | चहन्तु |
| मध्यम | चह / चहतात् / चहताद् | चहतम् | चहत |
| उत्तम | चहानि | चहाव | चहाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: चहति · लिट्: चचाह · लुट्: चहिता · लृट्: चहिष्यति · लोट्: चहतात् · लङ्: अचहत् · विधिलिङ्: चहेत् · आशीर्लिङ्: चह्यात् · लुङ्: अचहीत् · लृङ्: अचहिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: चहन · ण्वुल्: चाहकः · तृच्: चहिता · ण्यत्: चाह्यः · तव्य: चहितव्यः · अनीयर्: चहनीयः · क्त: चहितः · क्तवतु: चहितवान् · शतृ: चहन् · स्य-शतृ: चहिष्यन् · क्त्वा: चहित्वा · ल्यप्: प्रचह्य · तुमुन्: चहितुम् · णमुल्: चाहम् · घञ्: चाहः · क्तिन्: चाढि · क्वसु: चेहिवान्
अर्थ: नहीं, न
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| चह | चह् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: चह (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: चह् + अच् | चह (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: चह् + अच् |
| उर-ना | समास: उर + ना तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: अव्ययम् 📚 अन्य सम्भावना: नृ (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | ना (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन |
चह 📚 ➤ गर्वीला होना, ठगना, दुष्कर्मी होना
संस्कृत: परिकल्कने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| चह् 📚 | cl. 1. 10. ˚हति, ˚हयति (aor. अचहीत्, Vop. viii, 80), to cheat, Dhātup.… | 🔵🟣 |
| उर 📚 | वक्षस्थल । छाती । यौ॰—उरोज । मुहा॰—उर आनना वा लाना = छाती से लगाना । आ… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| ना 📚 | एक शब्द जिसका प्रयोग अस्वीकृति या निषेध सूचित करने के लिये होता है । न… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| चहोरना | चह + उर | गुण | आद्गुणः (६.१.८७) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.४ सेकण्ड